ABD emlak piyasasında dikkat çeken bir eğilim yaşanıyor. Nisan ayında satılık konut ilanlarının piyasadan çekilme oranı, Mart 2020'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Yeni bir rapora göre, Amerikalı ev sahipleri, alıcı bulamadıkları veya bekledikleri fiyatı elde edemedikleri için evlerini satıştan kaldırıyor. Bu durum, konut piyasasındaki dengesizliğin ve yüksek faizlerin etkisini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Piyasadan Çekilme Dalgası
Emlak veri şirketi Redfin'in yayımladığı rapora göre, Nisan ayında satılık ilanların yaklaşık dörtte biri (yüzde 24,5) piyasadan çekildi. Bu oran, bir önceki aya göre yüzde 23,3'ten yükselirken, geçen yılın aynı döneminde yüzde 22,8 seviyesindeydi. En yüksek oran, pandeminin ilk şokunun yaşandığı Mart 2020'de yüzde 25,3 olarak kaydedilmişti. Redfin'in kıdemli ekonomisti Sheharyar Bokhari, konuya ilişkin değerlendirmesinde, “Birçok satıcı, potansiyel alıcıların beklentileriyle uyuşmayan fiyat talepleri nedeniyle evlerini satıştan çekiyor” ifadelerini kullandı.
Raporda ayrıca, Nisan ayında satılan evlerin medyan satış fiyatının bir önceki yıla göre yüzde 4,8 artarak 430.000 dolara yükseldiği belirtildi. Ancak bu artış, satıcıların istediği fiyatların gerisinde kaldı. Yeni liste fiyatları ise Nisan'da bir önceki aya göre yüzde 2,5 düşüşle medyan 420.000 dolara geriledi. Bu, talebin fiyat artışlarını desteklemediğine işaret ediyor.
Faizler ve Talep Dengesi
ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz artırımlarının etkisiyle mortgage faizleri yüzde 7'nin üzerinde seyrediyor. Yüksek faizler, potansiyel alıcıların satın alma gücünü azaltırken, mevcut ev sahiplerini de düşük faizli mortgage'larını bozmak istemedikleri için satıştan caydırıyor. Bu durum, piyasada bir “kilitlenme” etkisi yaratıyor: Az sayıda alıcı, az sayıda satıcıyla karşılaşıyor ve işlem hacmi düşüyor. Nisan ayında satılan ev sayısı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 3,9 azaldı.
Uzmanlar, piyasadaki bu durağanlığın önümüzdeki aylarda da devam edebileceğini, ancak faizlerin düşmesi durumunda talepte bir canlanma yaşanabileceğini belirtiyor. Öte yandan, bazı bölgelerde fiyatların hâlâ yüksek seyretmesi, özellikle ilk kez ev alacakları piyasanın dışında tutuyor. Redfin verilerine göre, metrekare başına medyan fiyat Nisan'da yüzde 5,2 artışla 229 dolara çıktı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD konut piyasasındaki bu gelişmeler, Türkiye için doğrudan bir etki yaratmasa da küresel emlak trendleri açısından önemli sinyaller taşıyor. ABD'de faizlerin yüksek seyretmesi ve konut fiyatlarının baskılanması, gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye akışlarını etkileyebilir. Türkiye'de de benzer şekilde yüksek enflasyon ve faiz ortamı konut piyasasını baskılarken, ABD'deki soğuma eğilimi, küresel emlak balonuna ilişkin endişeleri artırabilir. Ancak Türkiye'nin kendine özgü dinamikleri (yabancı yatırımcı talebi, arz kısıtları) nedeniyle doğrudan bir paralellik kurmak güç. Yine de, ABD'deki gelişmeler küresel risk iştahını etkileyerek Türkiye gibi ülkelerdeki sermaye hareketlerini dolaylı olarak şekillendirebilir.
