Oklahoma, çocuk evliliklerini yasaklayan 17. ABD eyaleti oldu. Vali Kevin Stitt'in imzaladığı yasa, 18 yaş altı evliliklere kesin bir sınırlama getiriyor ve bu alanda ülkede artan bir eğilimin parçası olarak dikkat çekiyor. Maine, Oregon ve Missouri'nin 2025 yılında benzer düzenlemeler yapmasının ardından Oklahoma'nın adımı, çocuk yaşta evliliklerin önlenmesi yönündeki yasal çerçeveyi genişletiyor. Yasa, Oklahoma'da 18 yaş altındaki bireylerin evlenmesini neredeyse tamamen yasaklarken, istisnai durumlar için mahkeme onayı ve ebeveyn izni gibi sıkı koşullar öngörüyor.
Çocuk evliliklerine karşı yasal mücadele
ABD'de çocuk evlilikleri, uzun yıllar boyunca federal düzeyde yeterince düzenlenmemiş bir alan olarak kaldı. Her eyaletin kendi yasalarını belirlediği bu konuda, asgari evlenme yaşı birçok yerde 16 veya 17 iken, bazı eyaletlerde istisnai durumlarda daha düşük yaşlara da izin verilebiliyordu. Özellikle kız çocuklarını orantısız bir şekilde etkileyen bu uygulama, eğitimden kopma, yoksulluk ve sağlık sorunları gibi ciddi sonuçlar doğuruyor.
Oklahoma'nın yasası, bu soruna karşı atılmış en kapsamlı adımlardan biri olarak değerlendiriliyor. Yasa, 18 yaş altı evlilikleri geçersiz kılarken, 17 yaşındaki bireyler için yalnızca reşit olmayan bir ebeveynin çocuğuyla evlenmesi gibi çok sınırlı istisnalara izin veriyor. Bu istisnalar da mahkeme onayı ve bağımsız bir hukuki danışmanlık sürecini zorunlu kılıyor.
Ulusal ve küresel bağlam
ABD'de çocuk evliliklerine karşı mücadele, insan hakları örgütlerinin uzun süredir gündeminde olan bir konu. Equality Now gibi kuruluşlar, her yıl on binlerce çocuğun evlendirildiğini ve bu durumun çoğunlukla kız çocuklarını etkilediğini belirtiyor. Oklahoma'nın katılımıyla birlikte, 17 eyalet bu uygulamayı tamamen yasaklamış oldu. Diğer eyaletlerde ise yaş sınırlamaları değişiklik gösteriyor; örneğin, bazı eyaletler 16 yaşında ebeveyn izniyle evliliğe izin verirken, bazıları 17 yaş sınırını uyguluyor.
Küresel ölçekte, çocuk yaşta evlilikler en çok Sahra Altı Afrika ve Güney Asya'da yaygın. Birleşmiş Milletler verilerine göre, dünyada her yıl 12 milyon kız çocuğu 18 yaşından önce evlendiriliyor. Ancak ABD gibi gelişmiş ülkelerde bile bu sorunun varlığı, kültürel ve dini geleneklerin yanı sıra yasal boşlukların da etkisini gösteriyor. Oklahoma'nın yasası, ABD'nin bu alandaki uluslararası imajını güçlendirme potansiyeli taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin de çocuk yaşta evliliklerle mücadele konusundaki politikalarına dolaylı bir etki yapabilir. Türkiye, 2017'de çocuk yaşta evliliklere karşı yasal düzenlemeler yapmış ve asgari evlenme yaşını 17'ye çıkarmıştı. Ancak uygulamada, özellikle kırsal kesimde imam nikahı gibi resmi olmayan evlilikler halen sorun oluşturuyor. ABD'deki bu yasak, Türkiye'nin de çocuk hakları alanındaki uluslararası taahhütlerini hatırlatırken, yasal düzenlemelerin uygulanmasının önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Bölgesel düzeyde, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da çocuk evliliklerinin yaygın olduğu göz önüne alındığında, ABD'nin bu adımı, uluslararası baskıyı artırabilir.
