ABD yönetimi, zorla çalıştırma yasaklarını yeterince denetlemediği gerekçesiyle Avrupa Birliği dahil 60 ticaret ortağına yeni gümrük vergileri getirecek. Reuters'ın haberine göre, Cuma günü yürürlüğe girecek karar kapsamında söz konusu ülkelerden yapılan ithalata yüzde 10 ve yüzde 12,5 oranlarında ek vergi uygulanacak. Bu adım, geçici yüzde 10'luk küresel tarifenin süresinin dolmasının hemen ardından geliyor.
Gelişmenin arka planı
Trump yönetimi, daha önce tüm ülkelerden yapılan ithalata yüzde 10'luk geçici bir tarife uygulamıştı. Bu tarifenin süresi dolarken, yeni düzenleme ile belirli ülkeler zorla çalıştırma konusundaki tutumlarına göre hedef alınıyor. ABD Ticaret Temsilciliği’nin (USTR) hazırladığı listede, insan ticareti ve zorla çalıştırma ile mücadelede yetersiz kalan ülkeler yer alıyor. Avrupa Birliği'nin yanı sıra bazı Asya ve Latin Amerika ülkeleri de bu kapsamda değerlendiriliyor.
Uzmanlar, bu kararın küresel ticaret savaşlarını derinleştirebileceği görüşünde. Özellikle AB ülkeleri, ABD'nin bu adımını "ticarette adil rekabeti bozan” bir uygulama olarak nitelendiriyor ve Dünya Ticaret Örgütü’ne (DTÖ) şikayet edebileceklerini açıkladı. Yeni tarifelerin, ABD'deki ithalat maliyetlerini artırarak tüketici fiyatlarına yansıması bekleniyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, küresel ticarette korumacılığın arttığı bir döneme denk geliyor. ABD'nin Çin ile olan ticaret savaşı sürerken, yeni tarifeler Avrupa ve diğer bölgelerle de gerilimi tırmandırabilecek nitelikte. Avrupa Birliği, ABD'nin bu kararına misilleme olarak benzer vergiler uygulayabileceğini sinyalini verdi. Bu da transatlantik ticari ilişkilerinde yeni bir krize işaret ediyor.
Uzmanlar, zorla çalıştırma konusunun aslında küresel bir insan hakları meselesi olduğunu, ancak ABD'nin bu konuyu ticaret politikası aracı olarak kullanmasının eleştirilere yol açtığını belirtiyor. Özellikle gelişmekte olan ülkeler, bu tür düzenlemelerin ticarette yeni engeller oluşturduğunu ve gelişmiş ülkelerin lehine bir korumacılık yarattığını savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, bu listede yer almıyor gibi görünse de, küresel ticarette artan korumacılık Türk ihracatını dolaylı olarak etkileyebilir. Avrupa Birliği'nin ana ticaret ortaklarından biri olan Türkiye, AB'ye yönelik olası bir misilleme durumunda bu pazardaki ihracatında daralma yaşayabilir. Ayrıca, ABD'nin uyguladığı tarifelerin küresel tedarik zincirlerinde yaratacağı dalgalanmalar, Türkiye'nin ara malı ithalatını ve ihracat rekabetçiliğini etkileyebilir. Türkiye'nin, uluslararası ticarette öngörülebilirliği artırmak ve bu tür korumacı önlemlere karşı çeşitlendirilmiş bir dış ticaret stratejisi izlemesi önem taşıyor.
