ABD Yüksek Mahkemesi, 21 Haziran 2024 tarihinde, uyuşturucu kullanıcılarının ateşli silah sahibi olmasını yasaklayan federal yasayı önemli ölçüde daraltan bir karara imza attı. Mahkeme, sıradan bir marihuana kullanıcısının silah bulundurma yasağına itirazını değerlendirirken, yasanın İkinci Değişiklik kapsamında anayasaya aykırı olduğuna hükmetti. Bu karar, Hunter Biden’ın silah satın alırken uyuşturucu bağımlılığını gizlediği iddiasıyla yargılandığı davada da emsal teşkil edebilir.
Kararın arka planı ve gerekçesi
Yüksek Mahkeme, 8’e 1 oyla aldığı kararda, 1968 tarihli Silah Kontrol Yasası’nın (Gun Control Act) “yasadışı uyuşturucu kullanıcılarına” silah satışını yasaklayan maddesinin, bireysel silahlanma hakkını koruyan İkinci Değişiklik ile çeliştiğini belirtti. Çoğunluk görüşünü yazan Yargıç Clarence Thomas, “Amerika’nın tarihi ve geleneği, sırf uyuşturucu kullandığı için bir kişinin silah taşıma hakkının tamamen ortadan kaldırılmasını desteklememektedir” ifadelerini kullandı. Muhalefet şerhi koyan tek isim olan Liberal Yargıç Ketanji Brown Jackson ise, kararın uyuşturucu şiddetini artırabileceği uyarısında bulundu.
Dava, Oklahoma’da 2022 yılında silah bulundururken polis tarafından durdurulan ve esrar kullandığını itiraf eden bir kişinin açtığı davadan kaynaklandı. Federal yasa, 1968’den bu yana uyuşturucu kullanıcılarının silah satın almasını veya bulundurmasını yasaklıyordu. Ancak Yüksek Mahkeme, 2022’de New York eyaletinin katı silah taşıma yasasını iptal eden “New York Devriyesi Tüfek ve Silah Birliği (NYSRPA) v. Bruen” kararıyla birlikte silah haklarını genişletme eğilimini sürdürüyor. Bruen kararı, silah taşıma izinlerinin kısıtlanması için “tarihsel bir gelenek” gösterilmesi gerektiğini şart koşmuştu.
Hunter Biden davasına ve uyuşturucu politikalarına etkisi
Mahkemenin bu kararı, Başkan Joe Biden’ın oğlu Hunter Biden’ın aleyhindeki davayı doğrudan etkileyebilir. Hunter Biden, 2018 yılında bir silah satın alırken uyuşturucu bağımlısı olduğunu gizlediği gerekçesiyle federal suçlamalarla karşı karşıya. Yasa, silah satın alırken yanlış beyanda bulunmayı da kapsıyor. Yüksek Mahkeme’nin yasayı daraltması, Hunter Biden’ın avukatlarına itiraz için yeni bir zemin sağlayabilir. Ancak mahkeme, kararında sadece “düzenli uyuşturucu kullanıcıları” kavramının çok geniş olduğunu ve yasanın yalnızca bağımlılık düzeyinde uyuşturucu kullananlara uygulanması gerektiğini vurguladı. Bu durumda, Hunter Biden’ın silahı satın aldığı dönemde aktif bir bağımlı olduğu iddiasıyla yargılanması mümkün olmaya devam ediyor.
Karar, aynı zamanda ABD çapında esrarın yasallaştırılması tartışmalarını da yeniden alevlendirdi. 24 eyalet eğlence amaçlı esrarı yasallaştırmış durumda. Ancak federal düzeyde esrar hâlâ yasak. Yargıç Thomas’ın görüşünde, “Eğer bir eyalet bir maddeyi yasal kabul ediyorsa, o maddeyi kullanan kişilerin silah sahibi olması otomatik olarak yasaklanmamalıdır” ifadesi dikkat çekti. Bazı hukukçular, bu kararın ileride esrarın federal olarak yeniden sınıflandırılması taleplerini güçlendirebileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu karar, Türkiye’nin silah kontrolü ve uyuşturucu politikaları açısından doğrudan bir emsal teşkil etmese de, küresel silahlanma tartışmalarına yeni bir boyut kazandırıyor. ABD’de silah haklarının genişletilmesi, Türkiye’nin de dahil olduğu uluslararası silah kaçakçılığı ve organize suçlarla mücadele çabalarını zorlaştırabilir. Ayrıca, uyuşturucu kullanıcılarının silah bulundurmasının anayasal bir hak haline getirilmesi, Türkiye gibi sıkı silah yasalarına sahip ülkelerde güvenlik endişelerini artırabilir. Kararın uluslararası alanda yankı bulması, özellikle ABD ile yakın güvenlik iş birliği yürüten Türkiye’nin, bu tür yargı kararlarının kendi iç hukukuna yansımalarını dikkatle izlemesini gerektiriyor.
