ABD Yüksek Mahkemesi, Teksas eyaletinde uygulama mağazalarının (App Store, Google Play gibi) kullanıcıların yaşını doğrulamasını zorunlu kılan bir yasanın önündeki engeli kaldırdı. Mahkeme, çarşamba günü yayınladığı kısa kararla, alt mahkemenin yasayı geçici olarak durduran ihtiyati tedbir kararını bozdu ve yasanın yürürlüğe girmesine izin verdi. Karar, uygulama mağazalarının hangi içerikleri hangi yaş gruplarına sunacağı konusunda büyük değişiklikler getirebilir.
Teksas'ın Yaş Doğrulama Yasası ve Kapsamı
2023 yılında Teksas eyalet meclisinde kabul edilen yasa, uygulama mağazalarının 18 yaşından küçük kullanıcılar için içerik filtrelemesi yapmasını ve ebeveyn onayı almadan belirli türdeki uygulamaları (örneğin kumar, yetişkin içerikli uygulamalar) göstermemesini şart koşuyor. Ayrıca, uygulama mağazaları, reşit olmayan kullanıcıların hesap oluştururken ebeveyn izni aldığını doğrulamak zorunda. Yasa, kişisel verilerin korunması ve çocukların çevrimiçi güvenliği gibi gerekçelerle savunuluyor. Uygulama mağazaları ise bu düzenlemenin, kullanıcıların yaşını doğrulamak için ek maliyet ve teknik zorluklar getireceğini, ayrıca anayasal ifade özgürlüğünü ihlal ettiğini ileri sürüyor.
Yasa, ilk olarak elektronik endüstrisi derneği NetChoice tarafından mahkemeye taşındı. NetChoice, yasanın Anayasa'nın Birinci Ek Maddesi'ne aykırı olduğunu iddia ederek ihtiyati tedbir talebinde bulundu. Alt mahkeme, yasanın uygulanmasının “önemli anayasal sorunlar” içerdiği gerekçesiyle tedbiri kabul etmişti. Ancak ABD Yüksek Mahkemesi, bu kararı temyiz incelemesi sonucunda bozdu.
Mahkeme Kararının Anlamı ve Sonuçları
Yüksek Mahkeme'nin kararı, Teksas yasasının yürürlüğe girmesine izin verse de, yasanın anayasaya uygunluğu konusunda nihai bir hüküm vermiş değil. Esas inceleme, yerel mahkemede devam edecek. Karar, internet platformlarının çocukları zararlı içeriklerden koruma yükümlülüğü ile ifade özgürlüğü arasındaki hassas dengeyi bir kez daha gündeme getirdi.
Bu gelişme, ABD genelinde benzer düzenlemelerin yaygınlaşmasına yol açabilir. Florida, Utah, Arkansas gibi eyaletler de benzer yasalar üzerinde çalışıyor. Beyaz Saray, çocukların çevrimiçi güvenliğine yönelik federal yasa çağrılarını artırırken, Kongre'de de Kid yasası gibi düzenlemeler görüşülüyor. Teknoloji şirketleri ise bu tür düzenlemelerin kullanıcı mahremiyetini ihlal ettiğini ve yenilikçiliği engellediğini savunuyor.
Uygulama mağazaları, yaş doğrulama sistemlerini hayata geçirmek için hazırlıklara başladı. Apple ve Google, sürecin kullanıcı dostu ve gizlilik odaklı olması için çalıştıklarını duyurdu. Ancak uzmanlar, uygulamada yaşanacak sorunlara dikkat çekiyor: Yaş doğrulama için hangi belgelerin kullanılacağı, verilerin nasıl saklanacağı ve ebeveyn izninin nasıl alınacağı gibi teknik ayrıntılar henüz netleşmiş değil.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu karar, Türkiye'de de benzer düzenlemelerin tartışılabileceğine işaret ediyor. 2023'te kabul edilen Dijital Hizmetler Kanunu ve 5651 sayılı kanun kapsamında çocukların çevrimiçi güvenliği öncelikli konular arasında. ABD'deki bu gelişme, Türkiye'de uygulama mağazalarına yönelik düzenlemelerin hız kazanmasını tetikleyebilir. Özellikle sosyal medya ve oyun platformlarında çocukların karşılaştığı riskler göz önüne alındığında, benzer bir yaş doğrulama sisteminin BTK tarafından değerlendirilebileceği öngörülüyor. Ancak, bu tür düzenlemelerin ifade özgürlüğü ve veri gizliliği üzerindeki etkileri Türkiye'de de dikkatle ele alınmalı.
