ABD Yüksek Mahkemesi, ülkenin güney sınırından gelen sığınmacıların iltica başvurularının reddedilerek geri çevrilebilmesine olanak tanıyan kritik bir karara imza attı. Cuma günü açıklanan karar, göçmenlerin zulüm gördükleri iddiasıyla sığınma hakkı talep etmelerini önemli ölçüde sınırlandırıyor. Mahkeme, 6-3 oyla alınan kararda, göçmenlerin sığınma başvurusunda bulunmadan önce başka bir ülkede koruma arayışına girmeleri gerektiğine hükmetti. Bu karar, özellikle Meksika sınırından gelen ve şiddet, yoksulluk ya da siyasi baskıdan kaçan Orta Amerikalı göçmenleri doğrudan etkiliyor. Beyaz Saray sözcüsü kararı “hayal kırıklığı” olarak nitelerken, insan hakları örgütleri kararın uluslararası hukuka aykırı olduğunu savunuyor.
Gelişmenin Arka Planı: Sığınma Sisteminde Köklü Değişiklik
Yüksek Mahkeme’nin kararı, esasen Trump döneminde başlatılan ve Biden yönetiminin kısmen devam ettirdiği “Üçüncü Ülkede Güvenli Sığınma” politikasını destekliyor. Bu politikaya göre, ABD’ye kara yoluyla gelen sığınmacıların, öncelikle geçtikleri ülkelerde (örneğin Meksika veya Guatemala) koruma başvurusu yapmaları gerekiyor. Aksi takdirde ABD’deki başvuruları doğrudan reddedilebiliyor. Mahkeme, bu kuralın yasal olduğuna ve uygulanabilirliğine hükmetti. Karar, sığınma başvurularının sayısını azaltmayı hedefliyor; ancak eleştirmenler, bu kuralın, özellikle kadınlar ve çocuklar olmak üzere en savunmasız grupları tehlikeye attığını belirtiyor. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) de kararın “sığınma hakkının temel ilkelerine zarar verdiğini” açıkladı. Karar, ABD’nin uzun yıllardır süregelen “göçmen cenneti” imajını da sarsıyor.
Kararın hemen ardından sınır bölgelerinde endişe hakim. Texas, Arizona ve California’daki sığınmacı kamplarında bekleyen on binlerce kişi, başvurularının reddedilme riskiyle karşı karşıya. Göçmen hakları savunucuları, acil durum önlemleri alınması çağrısında bulunuyor. Öte yandan, bazı Cumhuriyetçi eyaletler kararı memnuniyetle karşıladı; Florida Valisi Ron DeSantis, “Yasaları çiğneyenlere kapıları açık tutamayız” dedi. Demokratlar ise kararı “insanlık dışı” olarak niteliyor ve Kongre’den yeni bir göçmenlik reformu yasası çıkarması çağrısında bulunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Sığınma Krizi Kime Yarıyor?
Bu karar, sadece ABD’yi değil, tüm Amerika kıtasındaki göç dinamiklerini etkileyecek. Orta Amerika ülkeleri (Guatemala, Honduras, El Salvador) halihazırda çete şiddeti, yoksulluk ve iklim değişikliği nedeniyle büyük bir göç dalgasıyla başa çıkmaya çalışıyor. ABD’nin sınırlarını sıkılaştırması, bu ülkelerdeki baskıyı daha da artıracak ve Meksika’nın üzerindeki göçmen yükünü büyütecek. Bölgesel olarak, Meksika hükümeti zaten ABD’nin insani olmayan politikalarını protesto ediyor; ancak ekonomik bağımlılık nedeniyle Washington’a karşı sert adımlar atmakta zorlanıyor. Küresel ölçekte ise bu karar, diğer gelişmiş ülkeler için de emsal teşkil edebilir. Avrupa Birliği, benzer şekilde sığınma politikalarını sertleştirme eğiliminde; Macaristan ve Polonya gibi ülkeler ABD’nin kararını örnek gösterebilir. Uluslararası Af Örgütü, “Sığınma hakkı evrensel bir insan hakkıdır, bu tür kısıtlamalar insanlık suçu teşkil eder” açıklamasında bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, halihazırda dünyanın en büyük sığınmacı nüfusuna ev sahipliği yapan ülke konumunda. ABD’nin sığınma hakkını kısıtlayan bu kararı, küresel ölçekte sığınmacı politikalarının sertleştiği bir döneme işaret ediyor. Türkiye’nin Suriye, Afganistan ve diğer bölgelerden gelen göç dalgalarıyla mücadele ederken, AB ülkelerinin benzer kısıtlamalar getirmesi Ankara’nın elini zorlaştırabilir. Özellikle AB-Türkiye Göç Mutabakatı’nın geleceği ve insani yardım fonlarının kesilmesi riski, Türk dış politikasında göç konusunu daha da kritik hale getiriyor. Ayrıca, ABD’nin bu kararı, “güvenli üçüncü ülke” kavramını güçlendirerek Türkiye’nin Avrupa’ya göçü önlemedeki rolünü dolaylı olarak etkileyebilir. Kısacası, Ankara’nın hem ulusal güvenlik hem de insani yükümlülükler arasında denge kurması daha da zorlaşabilir.
