ABD Yüksek Mahkemesi, iki üyenin muhalefetine rağmen, FDA tarafından onaylanmış kürtaj hapı mifepristonun posta yoluyla gönderilmesine izin veren alt mahkeme kararını geçici olarak onadı. Mahkemenin 6-3 oyla aldığı bu karar, kürtaj karşıtı grupların ilacın ruhsatını iptal ettirme çabalarına karşı önemli bir engel oluşturuyor. Karar, federal yargıç Matthew Kacsmaryk'in Nisan ayında mifepristonun onayını askıya alan kararının ardından temyiz sürecinde geldi. Yüksek Mahkeme, ilaca erişimin kısıtlanmasının yaratacağı potansiyel zararların, itiraz edenlerin iddialarından daha ağır bastığına hükmetti.
Kararın arka planı ve yasal süreç
Mifepriston, düşüklerin yönetimi ve erken gebeliklerin sonlandırılması için FDA tarafından 2000 yılında onaylanmış bir ilaçtır. Kürtaj karşıtı gruplar, ilacın güvenli olmadığını iddia ederek 2022'de Texas'ta dava açtı. Federal yargıç Kacsmaryk, Nisan 2023'te ilacın onayını askıya alan bir karar verdi. Ancak İddia Mahkemesi, bu kararı kısmen bozarak ilacın onayını korudu, ancak daha önceki düzenlemeleri (7 haftaya kadar kullanım ve postayla gönderim gibi) iptal etti.
Yüksek Mahkeme, bu son başvuruda, statükonun korunmasına karar verdi ve alt mahkemenin kısıtlamalarının uygulanmasını engelledi. Mahkemenin liberal kanadından Yargıç Elena Kagan, Sonia Sotomayor ve Ketanji Brown Jackson kararı desteklerken, muhafazakar yargıçlar Clarence Thomas ve Samuel Alito muhalefet şerhi koydu. Başyargıç John Roberts ise çoğunlukla birlikte oy kullandı.
Küresel ve siyasi boyut
Bu karar, ABD'de kürtaj hakları konusundaki mücadelenin bir parçası olarak öne çıkıyor. 2022'de Roe v. Wade kararının bozulmasından sonra birçok eyalet kürtajı yasaklamış veya kısıtlamıştı. Mifepristona erişimin korunması, özellikle kısıtlayıcı eyaletlerde yaşayan kadınlar için hayati önem taşıyor. Karar, ayrıca FDA'nın ilaç onaylama yetkisine yönelik bir saldırı olarak görülen davanın, ileride Yüksek Mahkeme'nin önüne tekrar gelmesi muhtemel.
Küresel çapta, bu karar, ilaca erişim konusunda diğer ülkelere de örnek teşkil edebilir. Dünya Sağlık Örgütü, mifepristonun güvenli ve etkili bir ilaç olduğunu belirtirken, birçok ülkede kürtaj hapına erişim tartışmaları sürmektedir. ABD'deki bu yargı süreci, bilimsel kanıtların yargısal süreçlerle nasıl dengeleneceğine dair önemli bir test niteliği taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD Yüksek Mahkemesi'nin bu kararı, Türkiye'deki kürtaj tartışmalarını doğrudan etkilemese de, küresel kadın sağlığı ve üreme hakları bağlamında önemli bir emsal oluşturuyor. Türkiye, 1983'ten bu yana yasal olan kürtaj hakkı konusunda son yıllarda artan baskılarla karşı karşıya. ABD'deki bu gelişme, Türkiye'deki sivil toplum örgütleri ve kadın hakları savunucuları tarafından yakından izleniyor. Ayrıca, ilaç endüstrisi ve düzenleyici kurumların bağımsızlığı konusu, küresel ticaret ve sağlık politikaları açısından Türkiye'nin de dahil olduğu uluslararası platformlarda tartışılmaya devam ediyor.
