ABD Yüksek Mahkemesi, uyuşturucu kullanıcılarının ateşli silah bulundurmasını yasaklayan federal bir yasayı anayasaya aykırı bularak iptal etti. Mahkemenin muhafazakâr çoğunluğu, söz konusu yasanın İkinci Değişiklik’te güvence altına alınan silah taşıma hakkını ihlal ettiğine hükmetti. Başkan Joe Biden yönetiminin savunduğu yasa, esrar dahil “kontrol edilen maddelerin” kullanıcılarının silah sahibi olmasını veya taşımasını yasaklıyordu. Mahkeme, 6-3 oyla aldığı kararda, federal hükümetin bu yasağı uygulamak için yeterli tarihsel emsal gösteremediğini belirtti. Karar, özellikle esrarın eyalet düzeyinde yasallaştığı bir dönemde, silah kontrolü ile uyuşturucu politikası arasındaki hassas dengeyi yeniden gündeme taşıdı.
Gelişmenin arka planı
Dava, federal yasa uyarınca esrar kullanımı nedeniyle silah bulundurma hakkını kaybeden Teksaslı bir kişi tarafından açılmıştı. Davacı, 2022’de bir polis kontrolü sırasında üzerinde esrar ve silah bulunması üzerine tutuklanmış, ancak daha sonra federal savcılık suçlamaları düşürmüştü. Davacı, yasanın anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle dava açtı ve mahkeme, New York merkezli bir temyiz mahkemesinin kararını onaylayarak federal yasayı iptal etti.
Mahkeme Başkanı John Roberts liderliğindeki çoğunluk görüşünde, “tarihsel olarak uyuşturucu kullanıcılarının silah taşımasının yasaklandığına dair yeterli kanıt bulunmadığı” vurgulandı. Muhalefet şerhi yazan liberal Yargıç Sonia Sotomayor ise kararın “uyuşturucu kullanıcılarının silah taşımasına izin vererek kamu güvenliğini tehlikeye attığını” savundu. Sotomayor, ayrıca mahkemenin İkinci Değişiklik’i yorumlarken modern gerçeklikleri göz ardı ettiğini belirtti.
Bölgesel veya küresel boyut
Karar, ABD’de silah kontrolü tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Silah hakları savunucuları kararı “Anayasa’nın zaferi” olarak nitelerken, silah kontrolü yanlıları bunun “sorumlu silah sahipliğine darbe” olduğunu söylüyor. Özellikle eyaletlerin esrarı yasallaştırdığı bir ortamda, federal yasanın uygulanamaz hale gelmesi, eyalet-federal çatışmasını derinleştirebilir. Uzmanlar, kararın eyaletlerin silah yasalarını belirleme yetkisini de etkileyebileceğini belirtiyor. Küresel ölçekte ise ABD’nin silah politikaları, diğer ülkelerdeki tartışmaları etkilemeye devam ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD Yüksek Mahkemesi’nin bu kararı doğrudan Türkiye’yi ilgilendirmese de, küresel silah kontrolü ve uyuşturucu politikaları açısından emsal teşkil edebilir. Türkiye’de sıkı silah yasaları bulunurken, ABD’deki bu tür kararlar uluslararası silah kaçakçılığı ve terörizmle mücadele bağlamında dolaylı etkiler yaratabilir. Ayrıca, esrarın bazı ülkelerde yasallaşmasıyla birlikte uyuşturucu kullanımına ilişkin yasal çerçeveler değişirken, Türkiye’nin katı uyuşturucu karşıtı politikaları bu gelişmelerden etkilenmeyebilir. Ancak, ABD’deki bu tür kararların küresel kamuoyunda oluşturduğu algı, uluslararası anlaşmalar ve işbirlikleri açısından dikkatle izlenmelidir.
