ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump yönetiminin, Haiti ve Suriye'den kaçan göçmenler için uygulanan geçici koruma statüsünü (TPS) sona erdirme kararını onayladı. Mahkeme, 6'ya 3 oyla, bu ülkelerden gelen yüz binlerce kişinin sınır dışı edilme riskiyle karşı karşıya kalmasına yol açan kararı askıya almayı reddetti. Karar, Trump yönetiminin göçmen karşıtı politikalarının en önemli zaferlerinden biri olarak görülüyor. TPS kapsamında bulunan Haitili ve Suriyeli göçmenler, şiddet, doğal afetler ve siyasi istikrarsızlıktan kaçarak ABD'ye sığınmıştı. Mahkemenin kararı, bu kişilerin yasal statülerini kaybetmelerine ve potansiyel olarak sınır dışı edilmelerine zemin hazırlıyor.
Geçici Koruma Statüsü ve Hukuki Süreç
Geçici Koruma Statüsü (TPS), 1990 yılında ABD tarafından, menşe ülkelerindeki felaketler veya çatışmalar nedeniyle geri dönemeyen göçmenlere geçici olarak koruma sağlamak amacıyla oluşturuldu. Trump yönetimi, 2017'den itibaren birçok ülke için bu statüyü sona erdirme kararı aldı. Haiti için TPS, 2010'daki yıkıcı depremin ardından verilmişti; Suriye için ise 2012'de iç savaşın başlamasıyla uygulamaya konuldu. Yönetim, bu ülkelerdeki koşulların düzeldiğini iddia ederek TPS'nin kaldırılmasını talep etti. Alt mahkemeler, kararın siyasi nedenlerle alındığı gerekçesiyle yürütmeyi durdurmuştu, ancak Yüksek Mahkeme bu kararları bozdu. Mahkemenin muhafazakar kanadı, federal hükümetin göç politikaları üzerinde geniş yetkileri olduğunu vurgularken, liberal yargıçlar ise kararın insani sonuçlarına dikkat çekti.
Karardan etkilenen yaklaşık 300 bin Haitili ve 7 bin Suriyeli, önümüzdeki aylarda yasal statülerini kaybedecek. Göçmen hakları savunucuları, bu kişilerin çoğunun ABD'de on yılı aşkın süredir yaşadığını, iş kurduğunu ve aile sahibi olduğunu belirterek kararı eleştirdi. Öte yandan, göçmen karşıtı gruplar, TPS'nin kötüye kullanıldığını ve kalıcı bir çözüm olmadığını savunarak mahkemenin kararını memnuniyetle karşıladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu karar, ABD'nin göç politikalarında daha sert bir döneme geçtiğinin işareti olarak yorumlanıyor. Trump yönetimi, sınır güvenliğini artırma ve yasal olmayan göçü engelleme vaadiyle seçilmişti. Karar, Haiti'de devam eden siyasi kriz ve şiddet olayları ile Suriye'deki savaşın henüz sona ermemesi nedeniyle uluslararası toplumdan tepki çekiyor. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), zorla geri göndermeme yükümlülüğüne vurgu yaparak, bu ülkelerdeki güvenlik risklerine dikkat çekti. Avrupa ve Latin Amerika ülkeleri de benzer şekilde, ABD'nin insani yükümlülüklerini yerine getirmesi gerektiğini savunuyor. Ayrıca karar, diğer TPS ülkelerinden (El Salvador, Honduras, Nepal gibi) gelen göçmenler için de emsal teşkil edebilir. Trump yönetimi, toplamda 400 binden fazla kişinin TPS statüsünü sona erdirmeyi planlıyor. Bu durum, ABD'deki göçmen toplulukları arasında endişeye yol açarken, potansiyel sınır dışı işlemleri nedeniyle insan hakları örgütleri harekete geçmiş durumda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu karar, Türkiye'yi doğrudan etkilemese de, Suriyeli mülteciler konusunda küresel bir emsal oluşturması açısından önem taşıyor. Türkiye, Suriye'den gelen yaklaşık 3.6 milyon mülteciye ev sahipliği yaparken, ABD'nin Suriyelilere yönelik korumayı kaldırması, uluslararası toplumda sığınmacı politikalarının sertleşmesine işaret ediyor. Bu durum, Türkiye'nin AB ile yaptığı geri kabul anlaşması ve Suriyeli mültecilerin gönüllü geri dönüşü konusundaki çabalarını dolaylı olarak etkileyebilir. Ayrıca, ABD'nin göçmen karşıtı politikalarının yaygınlaşması, Türk vatandaşlarının ABD'ye seyahat ve vize süreçlerinde daha sıkı koşullarla karşılaşma riskini artırabilir.
