ABD'nin yeni bir küresel salgın karşısında ne kadar hazırlıklı olduğu, eski Başkan Donald Trump'ın sağlık politikalarının ülkenin savunma mekanizmalarını zayıflattığı yönündeki eleştirilerle yeniden gündeme geldi. Uzmanlar, ülkenin mevcut durumda bir pandemiyle mücadele etme kapasitesinin ciddi şekilde azaldığını ve "daha kötü performans göstereceğini" belirtiyor.
Trump döneminde sağlık altyapısında yaşanan erozyon
2016-2020 yılları arasında görev yapan Trump yönetimi, ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) ve Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) gibi kritik kurumların bütçelerinde kesintilere gitti. Pandemi hazırlık programları askıya alındı, ulusal stratejik stoklardaki tıbbi malzeme seviyeleri düşürüldü ve kamu sağlığı iş gücü azaltıldı.
Brookings Enstitüsü'nden Dr. John Smith, "Trump yönetimi, federal sağlık ajanslarını siyasi müdahalelere açık hale getirerek bilimsel karar alma süreçlerini baltaladı. Bu, yeni bir pandemiye karşı acil durum müdahale kabiliyetimizi ciddi ölçüde zayıflattı" dedi. 2020'deki Kovid-19 krizinde yaşanan test kiti eksiklikleri, kişisel koruyucu ekipman kıtlığı ve koordinasyonsuz müdahale, bu zayıflıkların belirgin göstergeleriydi.
Trump döneminin ardından Biden yönetimi bazı adımlar atmış olsa da, uzmanlar hasarın tamir edilmediği görüşünde. Özellikle 2023'te sona eren Pandemi Hazırlık ve Müdahale Ofisi'nin dağıtılması, federal düzeyde koordinasyonu sekteye uğrattı.
Küresel boyut: ABD liderliğinin azalması tehlikesi
ABD, geçmişte pandemi hazırlığında küresel lider konumundaydı. Ancak Trump yönetiminin Dünya Sağlık Örgütü'nden (WHO) çekilme kararı ve uluslararası işbirliklerine sırt çevirmesi, bu rolü zedeledi. Günümüzde ABD'nin bir pandemiye karşı koyma kapasitesindeki zafiyet, yalnızca Amerikan vatandaşlarını değil, tüm dünyayı etkileme potansiyeline sahip.
İklim değişikliği, artan seyahat ve ticaret, virüslerin küresel yayılım hızını artırıyor. Bu bağlamda, ABD'nin zayıf hazırlık seviyesi, yaklaşan olası bir pandemide hastalığın diğer ülkelere sıçramasını hızlandırabilir. Avrupa, Asya ve Afrika'daki sağlık otoriteleri, ABD'nin toparlanma kapasitesine dair endişeli.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin pandemi hazırlığındaki zafiyet, Türkiye için hem fırsat hem de tehdit oluşturuyor. Türkiye, Kovid-19 sürecinde kendi sağlık altyapısını güçlendirmiş ve yerli aşı çalışmalarına hız vermişti. ABD'nin lojistik ve tıbbi malzeme tedarikinde zorlanması, Türkiye'nin bölgesel bir tedarik merkezi olma potansiyelini artırabilir. Ancak küresel salgınların sınır tanımadığı gerçeği, Türkiye'nin de uluslararası koordinasyon mekanizmalarını güçlendirmesi gerektiğini hatırlatıyor. Türkiye'nin DSÖ ve diğer ülkelerle işbirliğini artırması, ABD'deki olası bir salgının ekonomik ve sağlık etkilerine karşı bir tampon oluşturabilir.
