İranlı öğrenci Nikki, İtalya'da psikoloji eğitimi almayı planlıyordu. Ancak ABD yaptırımları, hayalini gerçekleştirmek için gerekli olan İngilizce sınavının askıya alınmasına neden olunca günlerce ağladı. Nikki, TOEFL İngilizce yeterlilik sınavına girecekti.
Yaptırımların Gölgesinde Eğitim
ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları, ülkedeki öğrencilerin uluslararası eğitim fırsatlarını ciddi şekilde kısıtlıyor. TOEFL gibi uluslararası geçerliliği olan sınavlar, İran'da yapılamıyor çünkü sınavı düzenleyen kuruluşlar ABD yaptırımları nedeniyle İran'da faaliyet gösteremiyor. Bu durum, yurt dışında eğitim almak isteyen binlerce İranlı öğrencinin önünde büyük bir engel oluşturuyor.
Nikki gibi öğrenciler, sınava girebilmek için komşu ülkelere seyahat etmek zorunda kalıyor. Ancak bu da ek maliyet, vize zorlukları ve seyahat kısıtlamaları nedeniyle herkes için mümkün olmuyor. Ayrıca, pandemi döneminde sınav merkezlerinin kapanması ve seyahat yasakları, durumu daha da kötüleştirdi.
İranlı yetkililer, yaptırımların eğitim üzerindeki olumsuz etkilerini sık sık dile getiriyor. Ancak ABD yönetimi, yaptırımların İran'ın nükleer programını ve bölgesel politikalarını hedef aldığını, insani konuların muaf tutulduğunu savunuyor. Ne var ki, pratikte öğrenciler bu muafiyetlerden yeterince faydalanamıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD yaptırımları sadece İran'ı değil, bölgedeki diğer ülkeleri de dolaylı olarak etkiliyor. İranlı öğrencilerin eğitim için tercih ettiği Türkiye, Malezya, Almanya gibi ülkeler, bu öğrencilere kapılarını açık tutmaya çalışsa da, sınav ve vize süreçlerindeki aksaklıklar nedeniyle öğrenci akışı azalıyor. Bu durum, söz konusu ülkelerin uluslararası öğrenci pazarındaki payını da etkiliyor.
Uluslararası eğitim kuruluşları, yaptırımların insani boyutuna dikkat çekerek, eğitim hakkının evrensel bir hak olduğunu vurguluyor. Ancak siyasi gerilimler, bu çağrıların karşılık bulmasını zorlaştırıyor. İranlı öğrenciler, bir yandan ülkelerindeki ekonomik zorluklarla boğuşurken, diğer yandan uluslararası arenada fırsat eşitsizliğiyle karşı karşıya kalıyor.
Uzmanlar, yaptırımların uzun vadede İran'ın beşeri sermayesini olumsuz etkileyeceğini belirtiyor. Yurt dışında eğitim alamayan gençler, ülke içinde de yeterli imkan bulamayınca, potansiyellerini gerçekleştiremiyor. Bu da İran'ın gelecekteki kalkınma kapasitesini zayıflatıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları, Türkiye'yi de yakından ilgilendiriyor. Türkiye, İranlı öğrenciler için önemli bir eğitim destinasyonu. Ancak yaptırımlar nedeniyle İranlı öğrencilerin Türkiye'ye geliş süreçleri zorlaşıyor; bankacılık işlemleri, vize başvuruları ve sınav organizasyonları aksıyor. Bu durum, Türkiye'nin uluslararası öğrenci gelirlerini ve yumuşak gücünü olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, İran ile ticari ve beşeri ilişkileri olan Türkiye, yaptırımların insani boyutunu dengelemek için diplomatik çaba harcamalı. Uzun vadede, İranlı öğrencilerin eğitimine yönelik kısıtlamalar, bölgesel istikrarı ve ekonomik işbirliğini de zayıflatabilir.
