ABD'nin İran'a uyguladığı yaptırımların bir parçası olarak, ülkede uzun süredir uygulanan muafiyetin askıya alınmasıyla birlikte, İranlı öğrenciler artık TOEFL ve GRE sınavlarına giremiyor. Bu durum, yurtdışında eğitim hayali kuran binlerce öğrencinin planlarını altüst etti. Öğrenciler, bu kararın üniversite başvuru tarihlerini kaçırmalarına neden olacağını ve ek maliyetli seyahat yükümlülükleri getireceğini belirtiyor.
Gelişmenin Arka Planı
TOEFL (Yabancı Dil Olarak İngilizce Sınavı) ve GRE (Lisansüstü Kayıt Sınavı), ABD ve diğer birçok ülkede yükseköğrenim görmek isteyen öğrenciler için kritik öneme sahip. İran'da bu sınavlar, daha önce ABD Hazine Bakanlığı'nın Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC) tarafından verilen bir lisans kapsamında Educational Testing Service (ETS) ve GRE sağlayıcısı olan kurumlar aracılığıyla yürütülüyordu. Ancak bu lisansın askıya alınması, sınav merkezlerinin kapanmasına yol açtı.
ETS, yaptığı açıklamada, İran'daki sınavların geçici olarak durdurulduğunu doğruladı. Kurum, bu kararın ABD hükümetinin yaptırım politikalarındaki değişiklikten kaynaklandığını ve öğrencilerin mağduriyetini en aza indirmek için alternatif çözümler üzerinde çalıştıklarını ifade etti. Ancak şu ana kadar somut bir alternatif sunulmuş değil.
İranlı öğrenciler, sosyal medyada kampanyalar başlatarak yetkililere seslerini duyurmaya çalışıyor. Birçok öğrenci, sınavlara girebilmek için Türkiye, Ermenistan veya BAE gibi komşu ülkelere seyahat etmek zorunda kalacağını, bunun da maddi ve manevi olarak zorlayıcı olduğunu dile getiriyor. Tahran'da yaşayan bir başvuru sahibi, "Bu karar, yıllardır emek verdiğimiz hayallerimizi bir anda yok etti. Sınava girebilmek için yurt dışına gitmek hem maddi hem de vize açısından büyük bir engel" dedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, ABD'nin İran'a yönelik yaptırımlarının yalnızca ekonomik alanla sınırlı kalmadığını, eğitim gibi insani alanları da etkilediğini gösteriyor. İran'da özellikle genç nüfusun yurtdışı eğitim talebi yüksek. Yaptırımlar nedeniyle zaten birçok uluslararası ödeme yöntemi kullanılamıyor; sınav ücretleri bile ödenemiyor.
Uzmanlar, bu tür kısıtlamaların beyin göçünü hızlandırabileceğini, İran'da yetenekli bireylerin ülkeden ayrılma isteğini artırabileceğini belirtiyor. Ayrıca, bu durumun ABD'nin yumuşak gücüne zarar verdiğini; eğitimde fırsat eşitliği ilkesiyle çeliştiğini savunuyorlar.
Öte yandan, komşu ülkelerdeki sınav merkezlerine olan talebin artması, bölgesel eğitim sektörünü hareketlendirebilir. Özellikle Türkiye, İranlı öğrenciler için cazip bir alternatif haline gelebilir. İstanbul ve Ankara'daki sınav merkezlerinin kapasitesinin artırılması, aynı zamanda bu öğrencilerin Türkiye'deki üniversiteleri de değerlendirmelerine yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin eğitim diplomasisi açısından önemli bir fırsat sunuyor. İranlı öğrencilerin sınav için Türkiye'ye yönelmesi, Türkiye'deki dil kursları ve üniversitelerin uluslararası öğrenci çekme potansiyelini artırabilir. Ayrıca, Türkiye'nin bölgesel bir eğitim merkezi olma hedefiyle örtüşüyor. Ancak, İran'a yönelik uluslararası yaptırımların Türkiye'deki finansal işlemlere yansıması riski, öğrencilerin ödeme yapmasını zorlaştırabilir; bu konuda Türk bankaları ve sınav merkezlerinin dikkatli hareket etmesi gerekiyor.
