ABD'nin güneydoğusundaki Kuzey Carolina eyaleti, önümüzdeki yıllarda vergi oranlarını kademeli olarak düşürmeyi öngören bir yasayı kabul ederek, düşük vergi politikası izleyen Amerikan eyaletleri arasına katıldı. Vali Roy Cooper tarafından imzalanan yasa, eyaletin kişisel gelir vergisi oranını 2027 yılına kadar yüzde 2,49'a indirirken, kurumlar vergisini de aynı dönemde yüzde 2,5'e çekiyor. Bu hamle, Kuzey Carolina'yı Amerika Birleşik Devletleri'nde en düşük vergi oranlarına sahip eyaletlerden biri haline getiriyor.
Gelişmenin Arka Planı: Vergi Rekabeti Kızışıyor
Kuzey Carolina'nın bu adımı, ABD'de eyaletler arasında giderek kızışan vergi rekabetinin bir parçası. Pandemi sonrası birçok eyalet, ekonomik büyümeyi teşvik etmek ve işletmeleri çekmek için vergi indirimlerine yöneldi. Florida, Tennessee ve Texas gibi gelir vergisi olmayan eyaletler zaten bu alanda öncü konumdayken, Indiana, Iowa ve Mississippi gibi eyaletler de son yıllarda benzer indirimler yaptı. Uzmanlar, bu eğilimin federal düzeydeki vergi politikalarındaki belirsizliklerle de bağlantılı olduğunu belirtiyor. Biden yönetiminin kurumlar vergisini yükseltme girişimleri, bazı eyaletleri daha cazip hale gelmek için harekete geçirdi. Kuzey Carolina'nın kabul ettiği yasa, 2022 yılında yürürlüğe giren ve vergi oranlarını düşürmeyi hedefleyen daha kapsamlı bir planın son adımıydı. Eyalet Senatosu'nda Cumhuriyetçilerin kontrolünde hazırlanan yasa, Demokrat Vali Cooper'ın da desteğini aldı. Cooper, yasanın eyaletin rekabet gücünü artıracağını savunurken, bazı Demokratlar düşük vergilerin kamu hizmetlerini olumsuz etkileyebileceği endişesini dile getirdi. Yasanın –önceki trendleri tersine çevirerek– eyaletin yıllık bütçesinde önemli bir boşluğa yol açması beklenmiyor; ancak uzun vadede eğitim, sağlık ve altyapı gibi alanlarda kesintilere neden olabileceği uyarısı yapılıyor.
Kuzey Carolina, özellikle finans, teknoloji ve biyoteknoloji sektörlerinde hızlı bir büyüme kaydediyor. Charlotte, Bank of America ve Truist Financial gibi büyük bankaların merkezine ev sahipliği yaparken, Raleigh-Durham bölgesi de Araştırma Üçgeni olarak bilinen yüksek teknoloji kümesiyle dikkat çekiyor. Yeni vergi yasası, bu bölgelere daha fazla işletme ve yetenek çekmeyi hedefliyor. Ancak eleştirmenler, vergi indirimlerinin öncelikle yüksek gelirli bireylere ve büyük şirketlere yaradığını, düşük ve orta gelirli ailelerin ise daha az fayda gördüğünü iddia ediyor. Eyalet, 2020'deki vergi indirimi sonrası eğitim harcamalarında ülke genelinde 46. sıraya gerilemişti. Yeni planın bu dengesizliği daha da derinleştirebileceği endişesi dile getiriliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Bir Trend mi?
Kuzey Carolina'nın hamlesi, ABD'nin genelinde bir vergi düşürme yarışını tetiklemiş değil. Bazı eyaletler, özellikle Demokratların kontrolündeki Kaliforniya, New York ve Illinois, pandemi sonrası artan bütçe açıklarını kapatmak için vergi artışlarına gitti. Buna karşın, düşük vergili eyaletlerin daha hızlı büyüdüğü ve daha fazla nüfus çektiği gözlemleniyor. Örneğin pandemi sırasında, yüksek vergili eyaletlerden düşük vergili eyaletlere doğru belirgin bir göç yaşandı. Bu durum, federal hükümetin vergi politikaları üzerinde de baskı oluşturuyor. Uluslararası alanda, ABD'nin bu eğilimi, küresel asgari kurumlar vergisi anlaşmasıyla da çelişiyor. OECD'nin öncülüğünde 2021'de 136 ülke tarafından kabul edilen anlaşma, çok uluslu şirketlerin en az yüzde 15 kurumlar vergisi ödemesini öngörüyor. Ancak ABD Kongresi bu anlaşmayı onaylamış değil ve eyaletlerin daha düşük vergi uygulaması, federal düzeyde bir uyumsuzluk yaratıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kuzey Carolina'daki vergi indirimi, Türkiye açısından doğrudan bir etki yaratmasa da, küresel vergi rekabetinin yansımaları Türk yatırımcılar için önem taşıyor. Düşük vergili eyaletler, uluslararası şirketlerin yatırım kararlarında cazibe merkezi haline gelirken, Türkiye'nin de benzer şekilde yatırım ortamını iyileştirmesi ve vergi avantajları sunması gerekiyor. Ayrıca, OECD'nin küresel asgari vergi anlaşmasının henüz tam olarak uygulanamaması, vergi cennetlerinin varlığını sürdürmesine olanak tanıyor. Türkiye'nin bu anlaşmaya taraf olması, uluslararası vergi kaçakçılığıyla mücadelede tutarlı bir duruş sergilemesini sağlıyor. Bununla birlikte, ABD'deki eyalet bazlı vergi indirimleri, küresel düzeyde vergi uyumu çabalarını zayıflatabilir; bu da Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin vergi tabanlarını koruma mücadelesinde ek zorluklar yaratabilir.
