ABD Donanması, 13 Temmuz 2026 itibarıyla Doğu Akdeniz'de 20'den fazla savaş gemisini konuşlandırarak bölgedeki deniz ablukasını yeniden başlatmaya hazırlanıyor. The War Zone (TWZ) tarafından yayımlanan haftalık 'Uçak Gemileri Nerede?' raporuna göre, ABD Deniz Kuvvetleri en az üç uçak gemisi savaş grubunu ve destek gemilerini kritik bir bölgede topladı. Bu hareketlilik, son haftalarda artan gerilimin ardından geliyor ve Washington'un caydırıcılık politikasının somut bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Ablukanın Arka Planı ve Gemilerin Konuşlanması
Rapora göre, USS Harry S. Truman (CVN-75), USS Gerald R. Ford (CVN-78) ve USS Dwight D. Eisenhower (CVN-69) uçak gemileri, refakat gemileri, denizaltılar ve lojistik destek unsurlarıyla birlikte Doğu Akdeniz'de mevcut bulunuyor. Toplamda 20'den fazla savaş gemisi, 200'ün üzerinde uçak ve yaklaşık 15.000 deniz personeli bölgede konuşlanmış durumda. Abluka, 15 Temmuz 2026 sabahı itibarıyla başlayacak ve belirli bir rotadaki ticari gemilerin geçişine izin verilmeyecek. Bu karar, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 2723 sayılı kararına dayandırılıyor; ancak Rusya ve Çin'in itirazları nedeniyle karar uygulamada tartışmalı.
ABD Savunma Bakanlığı'ndan (Pentagon) yapılan açıklamada, ablukanın 'bölgesel istikrarı korumak ve uluslararası hukukun üstünlüğünü sağlamak' amacı taşıdığı belirtildi. Ancak kaynaklar, asıl hedefin İran'dan yapılan petrol sevkiyatlarını engellemek olduğunu ifade ediyor. İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehditlerine karşılık olarak ABD, alternatif deniz yollarını güvence altına almaya çalışıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'nin bu hamlesi, Orta Doğu'da zaten yüksek olan gerilimi daha da tırmandırma riski taşıyor. İran, ablukayı 'savaş nedeni' olarak değerlendirebileceğini duyururken, Rusya da bölgeye ek savaş gemileri gönderme sinyali verdi. Çin ise ticari gemilerinin serbest geçiş hakkının ihlal edildiğini öne sürerek diplomatik girişimler başlattı.
Ekonomik boyutta, abluka küresel petrol fiyatlarını anında etkiledi. Brent petrol varil fiyatı, haberin ardından yüzde 4 artışla 92 dolara yükseldi. Uzmanlar, ablukanın uzun sürmesi halinde küresel enerji arzında ciddi kesintiler yaşanabileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle Avrupa ülkeleri, Rusya'ya olan enerji bağımlılığını azaltma çabalarına rağmen, Orta Doğu petrolüne alternatif bulmakta zorlanıyor.
NATO'nun Akdeniz'deki varlığı da dikkat çekiyor. İttifak, ablukaya doğrudan katılmamakla birlikte, 'keşif ve gözetleme' amaçlı uçak ve gemilerini bölgeye yönlendirdi. Bu durum, NATO-Rusya arasındaki gerginliği artırma potansiyeli taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin Doğu Akdeniz'deki bu büyük çaplı deniz hareketliliği, Türkiye'nin güvenlik ve enerji politikalarını doğrudan etkiliyor. Türkiye, Doğu Akdeniz'de kendi kıta sahanlığında doğal gaz arama faaliyetlerini sürdürürken, ABD savaş gemilerinin bölgede konuşlanması, Türk Deniz Kuvvetleri'nin hareket alanını kısıtlayabilir. Ayrıca, ablukanın İran'a yönelik olması, Türkiye'nin İran ile olan ticari ilişkilerini (özellikle doğal gaz ve petrol alımlarını) olumsuz etkileyebilir. Türkiye, bu krizde arabuluculuk rolü üstlenmeye çalışsa da, iki taraf arasında sıkışma riski bulunuyor. NATO üyesi olarak Türkiye'nin ablukaya katılıp katılmayacağı belirsizliğini koruyor; ancak Ankara'nın bağımsız bir deniz gücü olarak kendi çıkarlarını ön planda tutması bekleniyor.
