ABD Temyiz Mahkemesi, Başkan Donald Trump'ın federal bir seçmen listesi oluşturmak için eyaletlerden vatandaşlık verileri toplamasını öngören başkanlık kararnamesinin uygulanmasını engelleyen ihtiyati tedbir kararını oy çokluğuyla onadı. Karar, Trump yönetiminin seçim güvenliği gerekçesiyle başlattığı tartışmalı girişimin yargısal süreçteki en önemli duraklarından biri oldu. Mahkemenin kararı, federal hükümetin seçmen kayıtlarını eyaletlerden toplama yetkisinin anayasal sınırlarını da yeniden gündeme getirdi.
Gelişmenin Arka Planı
Trump'ın 20 Ocak 2025'te imzaladığı başkanlık kararnamesi, ABD Vatandaşlık ve Göçmenlik Hizmetleri (USCIS) Müdürü ile Sosyal Güvenlik İdaresi (SSA) Komiseri'ne, seçmen kayıtları için uygun vatandaşları içeren bir “eyalet vatandaşlık listesi” oluşturma talimatı vermişti. Kararname, federal hükümetin seçimlerde vatandaş olmayanların oy kullanmasını önlemek amacıyla eyaletlerden seçmen listelerini ve vatandaşlık bilgilerini talep etmesine olanak tanıyordu.
Ancak bu girişim, başta New York, Kaliforniya ve Massachusetts olmak üzere birçok eyalet tarafından federal yetki ihlali olarak nitelendirildi. Eyaletler, federal hükümetin seçim süreçlerine müdahalesinin anayasaya aykırı olduğunu ve eyaletlerin seçim yönetimindeki özerkliğini zedelediğini savundu. New York Başsavcısı Letitia James ve diğer eyalet başsavcıları, kararnamenin 1965 tarihli Oy Hakkı Yasası'nı ve 14. Değişikliği ihlal ettiği gerekçesiyle federal mahkemeye başvurmuştu.
İlk derece mahkemesi, Ağustos 2025'te verdiği ihtiyati tedbir kararıyla kararnamenin uygulanmasını durdurmuş, yönetimin itirazı üzerine Temyiz Mahkemesi'ne taşınmıştı. Temyiz Mahkemesi'nin 2. Dairesi, 15 Kasım 2025'te yaptığı inceleme sonucunda, ihtiyati tedbir kararının hukuka uygun olduğuna hükmetti. Mahkeme, federal hükümetin eyaletlerden seçmen verisi toplama yetkisinin sınırlı olduğunu ve bu tür bir uygulamanın eyaletlerin seçim yönetimindeki yetkilerine müdahale anlamına geldiğini belirtti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu karar, yalnızca ABD iç siyasetini değil, aynı zamanda küresel demokrasi tartışmalarını da etkileyen önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor. ABD'de seçim güvenliği konusundaki tartışmalar, özellikle 2020 başkanlık seçimlerinin ardından artan bir şekilde siyasallaşmış durumda. Trump yönetimi, seçim sahtekarlığı iddialarını kanıtlamaya yönelik girişimleriyle dikkat çekerken, federal seçmen listesi oluşturma çabası da bu iddiaların bir parçası olarak görülüyor.
Karar, federal hükümet ile eyaletler arasındaki yetki çatışmasını gözler önüne seriyor ve ABD'nin federal yapısındaki güç dengesinin seçim yönetimi gibi hassas bir alanda nasıl korunacağına dair önemli bir emsal teşkil ediyor. Avrupa Birliği ülkeleri ve diğer demokratik devletler, ABD'deki bu gelişmeyi seçim güvenliği uygulamaları açısından yakından izliyor. Uzmanlar, federal hükümetin seçim süreçlerinde merkezileşme eğiliminin, diğer ülkelerde de benzer tartışmaları tetikleyebileceğini belirtiyor.
Öte yandan, bu karar, ABD'de seçimlerin dürüstlüğü ve güvenilirliği konusundaki kamuoyu endişelerini de beraberinde getiriyor. Anketler, Amerikalıların önemli bir kısmının seçim güvenliğine ilişkin şüpheler taşıdığını gösteriyor. Bu durum, demokratik kurumlara olan güvenin azalmasına yol açarken, seçim reformu tartışmalarını da alevlendiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, ABD'deki seçim yönetimi tartışmaları küresel demokrasi ve yönetişim modelleri açısından önem taşıyor. Türkiye, kendi seçim deneyimleri ve yüksek seçmen katılımı oranlarıyla bu alanda dikkat çekici bir ülke konumunda. ABD'deki bu tür tartışmalar, seçim güvenliği ve merkezi yönetim arasındaki dengenin önemini bir kez daha hatırlatıyor. Türkiye'nin yurtdışı seçim uygulamaları ve vatandaşlık verilerinin yönetimi konularında benzer sorunlarla karşılaşabileceği göz önünde bulundurulduğunda, bu kararın ileride örnek alınabilecek yargısal argümanlar içerdiği söylenebilir. Ayrıca, küresel ölçekte seçim güvenliğine ilişkin artan ilgi, Türkiye'nin de bu alandaki politikalarını gözden geçirmesine vesile olabilir.
