ABD Temsilciler Meclisi'ndeki Demokratlar, İsrail'e yönelik askeri yardımın kısılması için yapılması planlanan oylama öncesinde Salı sabahı gerçekleştirdikleri özel toplantıda hararetli tartışmalar yaşadı. Üst düzey bir Demokrat milletvekilinin "gergin" olarak nitelendirdiği toplantı, partinin İsrail politikasında giderek derinleşen görüş ayrılıklarını su yüzüne çıkardı. Oylamanın, İsrail'in Gazze'deki askeri operasyonlarına ve Batı Şeria'daki yerleşim politikalarına tepki olarak gündeme geldiği belirtiliyor. Toplantıda, özellikle ilerici kanadın İsrail'e yönelik koşulsuz desteğe karşı çıktığı ve yardımın insani kriterlere bağlanmasını talep ettiği öğrenildi.
Gelişmenin Arka Planı
ABD-İsrail ilişkileri, İsrail'in Filistin topraklarındaki politikaları nedeniyle son yıllarda Amerikan kamuoyunda ve kongrede giderek daha fazla sorgulanır hale geldi. Özellikle 2021'deki Gazze çatışması ve 2023 sonrası artan gerilimler, Demokratlar içinde İsrail yardımına yönelik eleştirileri büyüttü. Temsilciler Meclisi'ndeki ilerici Demokratlar, İsrail'in insan hakları ihlalleri yaptığı gerekçesiyle yardımın şarta bağlanmasını savunuyor. Buna karşılık, parti içindeki ılımlı ve Yahudi kökenli milletvekilleri ise İsrail'in güvenliğinin ABD için stratejik öneme sahip olduğunu vurgulayarak yardımın kesintisiz devam etmesi gerektiğini belirtiyor. Söz konusu oylama, bu iki kanat arasındaki dengeyi yansıtıyor. Oylamada, İsrail'e yapılan yıllık 3.8 milyar dolarlık askeri yardımın %10 oranında azaltılması ve bu tutarın Gazze'deki insani yardım çalışmalarına aktarılması öngörülüyor. Ancak bu önerinin, Beyaz Saray ve Senato'da kabul görmesi halinde bile uygulanabilirliği tartışmalı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'nin İsrail'e yönelik yardımını kısması, sadece ikili ilişkileri değil, tüm Ortadoğu dengelerini etkileyebilecek bir adım olarak görülüyor. İsrail, ABD yardımına bağımlı bir savunma sanayisine sahipken, yardım azalması İsrail'in askeri kapasitesini ve caydırıcılığını zayıflatabilir. Öte yandan, bu durum Filistin yönetimi ve İran gibi bölgesel aktörler tarafından ABD'nin İsrail'e olan desteğinde bir kırılma olarak yorumlanabilir. Arap ülkeleri, özellikle İbrahim Anlaşmaları kapsamında İsrail'le normalleşme sürecinde olan ülkeler, bu gelişmeyi tedirginlikle izliyor. ABD'nin bu adımı, aynı zamanda Çin ve Rusya'nın Ortadoğu'da artan etkisine karşı bir zafiyet olarak da değerlendirilebilir. Zira her iki ülke de ABD'nin bölgedeki geleneksel müttefiklik ilişkilerini sorguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki bu gelişme, Türkiye'nin İsrail ve Filistin politikaları açısından önemli sinyaller taşıyor. Türkiye, uzun süredir İsrail'in Filistin politikalarını eleştiriyor ve iki devletli çözümü savunuyor. ABD yardımının kısılması, Türkiye'nin tezlerini dolaylı olarak güçlendirebilir. Ancak bu durum, aynı zamanda ABD-İsrail ilişkilerinde bir krize yol açarsa, bölgedeki güç dengelerini değiştirebilir. Türkiye, İsrail'le son yıllarda normalleşme adımları atarken, Doğu Akdeniz'de enerji işbirliği gibi konularda İsrail'le ortak çıkarları bulunuyor. Yardım kısıtlaması, Türkiye'yi İsrail'le ilişkilerinde daha dikkatli bir denge politikası izlemeye itebilir. Ayrıca, ABD Kongresi'ndeki bu tartışmalar, Türkiye'ye yönelik silah ambargosu gibi konularda da emsal teşkil edebilir.
