ABD Temsilciler Meclisi’nde iki partili bir milletvekili grubu, 15 Şubat’ta yapay zeka alanında kapsamlı bir ulusal çerçeve oluşturmayı hedefleyen uzun süredir beklenen bir yasa taslağını kamuoyuna sundu. The Hill’in elde ettiği tartışma metni, eyalet düzeyindeki bazı yapay zeka düzenlemelerini geçersiz kılmayı, teknolojinin risklerini en aza indirmeyi ve araştırma faaliyetlerini genişletmeyi amaçlıyor.
Yasa taslağının temel hedefleri
Demokrat Temsilci Anna Eshoo ve Cumhuriyetçi Temsilci Jay Obernolte tarafından hazırlanan taslak, eyaletlerin parçalı düzenlemelerine karşı federal bir standart getirmeyi öngörüyor. Bu kapsamda, yapay zeka sistemlerinin geliştirilmesi ve kullanımına ilişkin ortak kurallar belirlenirken, şeffaflık ve hesap verebilirlik mekanizmaları güçlendirilecek. Özellikle yüksek riskli yapay zeka uygulamaları için sertifikasyon zorunluluğu getirilmesi planlanıyor.
Taslak ayrıca, yapay zeka araştırmalarına federal fon sağlanmasını ve ulusal bir yapay zeka araştırma enstitüsü kurulmasını öneriyor. Bu sayede ABD’nin küresel yapay zeka yarışında rekabetçi konumunu koruması hedefleniyor. Metin, mevcut eyalet yasalarının önüne geçerek ulusal bir çerçeve oluşturmayı amaçlarken, aynı zamanda tüketici haklarını koruma ve ayrımcılığı önleme gibi hassas konulara da eğiliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu girişim, Avrupa Birliği’nin yapay zeka yasası (AI Act) ve Çin’in merkezi düzenlemeleri karşısında ABD’nin kendi modelini oluşturma çabası olarak görülüyor. ABD’de şu ana kadar 17 eyalet yapay zekayla ilgili yasa çıkarırken, Kaliforniya gibi teknoloji merkezleri daha katı kurallar getirdi. Federal bir çerçeve, eyaletler arası uyumu sağlarken, şirketlerin tek bir ulusal standarda uymasını kolaylaştıracak.
Ancak taslak, bazı çevrelerde yetersiz bulunuyor. Sivil toplum örgütleri, özellikle yüz tanıma ve gözetim teknolojilerine ilişkin kısıtlamaların yeterli olmadığını savunurken, teknoloji şirketleri ise aşırı düzenlemenin inovasyonu engelleyebileceği uyarısında bulunuyor. Temsilciler Meclisi’nin önümüzdeki haftalarda taslak üzerinde oturumlar düzenlemesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD’nin yapay zeka düzenlemeleri, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler için önemli bir referans oluşturabilir. Türkiye’nin Ulusal Yapay Zeka Stratejisi’ni uygulamaya koyduğu bu dönemde, ABD’nin federal çerçevesi, yerel düzenlemelerin uluslararası normlarla uyumlaştırılması açısından model teşkil edebilir. Ayrıca, ABD’deki gelişmeler, Türk teknoloji firmalarının ihracat yaparken karşılaşacağı standartları da etkileyebilir. Küresel yapay zeka rekabetinde Türkiye’nin konumunu güçlendirebilmek için AB ve ABD düzenlemelerini yakından takip etmesi kritik önem taşıyor.
