ABD Temsilciler Meclisi, Başkan Donald Trump'ın İran'a karşı askeri güç kullanma yetkisini sınırlayan bir yasa tasarısını onayladı. Demokratların kontrolündeki meclisten geçen bu karar, Trump yönetiminin Tahran'a yönelik artan gerilim politikasına karşı bir hamle olarak değerlendiriliyor. Karar, İran ile nükleer müzakerelerin durma noktasına geldiği bir dönemde alındı. Tasarı, başkanın Kongre onayı olmadan İran'a karşı askeri harekât başlatmasını yasaklıyor; ancak acil saldırı durumunda istisna tanınıyor. Beyaz Saray, kararı veto edeceğini açıkladı. Bu gelişme, ABD iç siyasetinde İran konusundaki derin ayrışmayı bir kez daha gözler önüne serdi.
Gelişmenin Arka Planı: Trump'ın İran Politikası ve Kongre Tepkisi
Başkan Trump, 2018'de tek taraflı olarak İran nükleer anlaşmasından çekilmiş ve Tahran'a yönelik azami baskı politikasını başlatmıştı. Bu süreçte İran, anlaşmadaki yükümlülüklerini kademeli olarak askıya aldı ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerini artırdı. Geçen yıl ABD'nin Bağdat'ta İranlı General Kasım Süleymani'yi öldürmesiyle iki ülke savaşın eşiğine gelmişti. Bu olay, Kongre'de Trump'ın savaş yetkisinin sınırlandırılması yönündeki çağrıları güçlendirdi. Tasarı, özellikle Demokratların yanı sıra bazı Cumhuriyetçi vekillerin de desteğini aldı. Ancak Senato'daki akıbeti belirsiz; Cumhuriyetçi çoğunluk, tasarının başkanın ulusal güvenlik yetkilerini zayıflatacağını savunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: İran ile Müzakereler ve Ortadoğu'da Dengeler
Tasarının kabul edildiği dönemde, İran ile nükleer müzakereler tıkanmış durumda. ABD'nin anlaşmaya dönme taleplerine karşılık İran, önce tüm yaptırımların kaldırılmasını şart koşuyor. Bu kısır döngü, Ortadoğu'da gerginliği artırıyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, ABD'nin İran'a karşı daha sert bir tutum almasını isterken, Avrupalı müttefikler diplomasiye dönülmesi çağrısı yapıyor. Temsilciler Meclisi'nin bu kararı, uluslararası toplumda ABD'nin İran politikasına ilişkin belirsizliği artırabilir. Ayrıca, İsrail'in İran'ın nükleer tesislerine yönelik olası bir saldırısı, ABD'yi doğrudan çatışmaya sürükleyebileceği için endişe yaratıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin İran'a yönelik savaş yetkisini kısıtlama kararı, Türkiye açısından bölgesel istikrarı doğrudan etkileyebilecek bir gelişmedir. Türkiye, İran ile sınır komşusu olması ve enerji ihtiyacının bir kısmını İran'dan karşılaması nedeniyle ABD-İran arasındaki herhangi bir çatışmadan doğrudan etkilenecektir. Olası bir savaş, Türkiye'yi göç dalgası, terör tehdidi ve ekonomik yaptırımların ikincil etkileriyle karşı karşıya bırakabilir. Ankara, bu nedenle ABD Kongresi'nin attığı bu adımı olumlu karşılamakla birlikte, kararın Senato'da geçip geçmeyeceğini ve uygulanabilirliğini yakından takip etmektedir. Türkiye, İran ile diyaloğun sürdürülmesinden yana bir tutum sergilemektedir.
