ABD Temsilciler Meclisi, 11 Haziran 2024 tarihinde, çocukları sosyal medya ve diğer çevrimiçi platformlardaki zararlı içeriklerden korumayı amaçlayan iki önemli yasa tasarısını kabul etti. “Çocukların Çevrimiçi Güvenliği Yasası” (KOSA) ve “Çocukların Çevrimiçi Gizliliğini Koruma Yasası’nın” (COPPA 2.0) güncellenmiş versiyonu, büyük teknoloji şirketlerine yeni yükümlülükler getiriyor. Tasarılar, özellikle reşit olmayan kullanıcıların verilerinin toplanması, hedefli reklamcılık ve bağımlılık yapıcı algoritmaların kullanımı konusunda sıkı düzenlemeler öngörüyor. Temsilciler Meclisi’nde iki partili geniş destekle kabul edilen yasalar, şimdi Senato’da görüşülecek.
Gelişmenin Arka Planı: Çocukları Çevrimiçi Korumak İçin Uzun Süredir Beklenen Adım
KOSA ve COPPA 2.0, son yıllarda sosyal medyanın gençlerin ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine dair artan endişelerin bir sonucu olarak ortaya çıktı. Özellikle Meta’nın Instagram ve Facebook platformları ile TikTok, YouTube gibi hizmetler, genç kullanıcılarda kaygı, depresyon ve yeme bozukluklarına yol açtığı iddialarıyla karşı karşıya. KOSA, çevrimiçi platformların reşit olmayan kullanıcılarına “güvenli bir deneyim” sağlama yükümlülüğü getiriyor; bu kapsamda otomatik oynatma, bildirimler ve bağımlılık yapıcı özelliklerin varsayılan olarak devre dışı bırakılması isteniyor. COPPA 2.0 ise 1998 tarihli yasayı güncelleyerek, 13 yaşından küçük çocukların verilerini toplamak için ebeveyn izni alınmasını zorunlu kılıyor; ayrıca 13-16 yaş arası gençler için de benzer korumalar getiriyor. Tasarılar, teknoloji şirketlerine ihlaller durumunda Federal Ticaret Komisyonu (FTC) tarafından uygulanacak ağır para cezaları öngörüyor.
Yasaların kabulü, çocuk savunuculuğu grupları tarafından memnuniyetle karşılanırken, teknoloji endüstrisi temsilcileri ifade özgürlüğü ve yenilikçilik üzerindeki potansiyel olumsuz etkiler konusunda uyarılarda bulundu. Bazı eleştirmenler, yasaların çevrimiçi içeriklerin filtrelenmesini teşvik ederek siyasi ifadeleri kısıtlayabileceğini ileri sürüyor. Bununla birlikte, Temsilciler Meclisi’ndeki oylamada iki partinin de desteğini alan tasarılar, geniş bir toplumsal mutabakatın göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: ABD’nin Düzenleme Dalgası Dünyayı Nasıl Etkileyebilir?
ABD’nin bu adımı, çocukların çevrimiçi güvenliği konusunda küresel ölçekte artan düzenleme eğilimini yansıtıyor. Avrupa Birliği, Dijital Hizmetler Yasası (DSA) ve Genel Veri Koruma Yönetmeliği (GDPR) ile benzer önlemler alırken, Birleşik Krallık 2023 yılında Çevrimiçi Güvenlik Yasası'nı kabul etmişti. Avustralya, Hindistan ve Brezilya da çocukların çevrimiçi korunmasına yönelik yasal düzenlemeler üzerinde çalışıyor. ABD’nin yasalarının Senato’dan geçmesi halinde, küresel teknoloji şirketlerinin iş modellerinde önemli değişiklikler yapmaları gerekebilir. Platformların, genç kullanıcıların verilerini işleme, hedefli reklamcılık ve algoritmik öneri sistemleri gibi alanlarda uyum sağlamak için yatırım yapması bekleniyor.
Bu düzenlemeler, özellikle ABD pazarına bağımlı olan küresel teknoloji devleri için maliyet artırıcı bir etki yaratabilir. Ancak aynı zamanda, çocukların çevrimiçi deneyimlerini iyileştirmek ve ebeveynlerin güvenini tazelemek adına bir fırsat olarak da görülüyor. Tasarılar, ABD’deki siyasi kutuplaşmaya rağmen çocukların korunması konusunda nadir görülen bir ortak zeminin varlığını gösteriyor. Senato’da da benzer bir destek bulması halinde yasaların 2024 yılı sonuna kadar yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD’de kabul edilen bu düzenlemeler, Türkiye’deki çevrimiçi çocuk güvenliği tartışmaları açısından önemli bir referans teşkil ediyor. Türkiye’de sosyal medya kullanımının gençler arasında yaygın olması ve benzer ruh sağlığı sorunlarının gözlemlenmesi, benzer yasal düzenlemelerin gerekliliğini gündeme getirebilir. Ayrıca, küresel teknoloji şirketlerinin Türkiye’deki faaliyetleri de bu yasalardan etkilenebilir; şirketler, ABD standartlarını küresel olarak uygulamaya başlarsa Türkiye’deki genç kullanıcılar da dolaylı olarak korunacaktır. Türkiye’nin halihazırda 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun kapsamında bir düzenlemesi bulunuyor; ancak bu yasa daha çok içerik kaldırma odaklı. ABD’deki yeni düzenlemeler, çocukların aktif olarak korunmasına yönelik daha kapsamlı bir model sunuyor ve Türk yasa koyucuları için ilham kaynağı olabilir.
