ABD ekonomisi, Temmuz ayında beklenmedik bir şekilde 23 bin kişilik iş kaybı yaşarken, işsizlik oranı yüzde 4,1'e hafif bir düşüş gösterdi. Çalışma Bakanlığı'nın (BLS) Cuma günü açıkladığı verilere göre, piyasa analistleri 83 bin kişilik istihdam artışı ve işsizlik oranının yüzde 4,2'de sabit kalmasını bekliyorlardı. Beklentilerin oldukça altında kalan bu tablo, ABD ekonomisinin soğuma sinyalleri verdiği yönünde yorumlanıyor. Özellikle pandemi sonrası toparlanma sürecinde güçlü bir seyir izleyen istihdam piyasasındaki bu yavaşlama, Federal Rezerv'in (Fed) faiz politikaları üzerinde etkili olabilir.
İstihdam Verilerinde Sürpriz Düşüş
BLS verilerine göre, Temmuz ayında istihdam kaybı, ekonomistlerin beklentilerinin çok üzerinde gerçekleşti. Piyasalar, tarım dışı istihdamın 83 bin kişi artmasını ve işsizlik oranının yüzde 4,2'de sabit kalmasını öngörüyordu. Ancak açıklanan rakamlar, 23 bin kişilik bir azalmayı işaret etti. Bu durum, ABD ekonomisinin bir süredir devam eden dirençli görünümünün aksine, işgücü piyasasında belirgin bir yavaşlamaya işaret ediyor. İstihdamdaki düşüşün özellikle imalat, perakende ve inşaat sektörlerinde yoğunlaştığı belirtiliyor. Bununla birlikte, işsizlik oranının yüzde 4,1'e gerilemesi, işgücüne katılım oranındaki değişmelere bağlanıyor. Bu oranın düşmesi, iş aramaktan vazgeçenlerin sayısındaki artıştan kaynaklanıyor olabilir. Bu durum, işgücü piyasasının aslında göründüğünden daha zayıf olduğu şeklinde yorumlanabilir.
Öte yandan, ortalama saatlik kazançlar Temmuz ayında bir önceki aya göre yüzde 0,2 artış gösterdi. Yıllık bazda ise ücret artışı yüzde 3,6 seviyesinde gerçekleşti. Bu rakamlar, enflasyonla mücadele eden Fed için önemli bir gösterge. Ücret artışlarındaki yavaşlama, enflasyonist baskıların hafiflediğine işaret edebilir. Ancak istihdamdaki düşüş, ekonomik aktivitedeki zayıflamanın derinleşebileceği endişelerini artırıyor. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, Biden yönetiminin ekonomi politikalarının işçi sınıfını desteklemeye devam edeceği vurgulandı. Öte yandan, uzmanlar bu verilerin tek başına bir resesyonun habercisi olarak okunmaması gerektiğini, ancak dikkatle izlenmesi gerektiğini belirtiyor.
Küresel Piyasalara Yansımaları ve Fed'in Kararı
ABD istihdam verileri, küresel piyasalarda dalgalanmalara neden oldu. Verilerin açıklanmasının ardından dolar endeksi bir miktar gerilerken, altın fiyatlarında yükseliş görüldü. Özellikle gelişmekte olan ülke para birimleri, doların zayıflamasından olumlu etkilendi. ABD borsaları ise güne düşüşle başladı; ancak daha sonra kayıpların bir kısmını telafi etti. Yatırımcılar, zayıf istihdam verilerinin Fed'in faiz indirimine gitmesi için bir zemin hazırlayıp hazırlamayacağını tartışıyor.
Fed Başkanı Jerome Powell, daha önce yaptığı açıklamalarda, faiz kararlarının verilere bağlı olduğunu ve işgücü piyasasındaki gelişmeleri yakından izlediklerini söylemişti. Bu verilerin ardından, Eylül ayında yapılacak Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısında faiz indirimi olasılığı güçlendi. Piyasalar, bu toplantıda 25 baz puanlık bir indirime kesin gözüyle bakıyor. Hatta bazı ekonomistler, 50 baz puanlık bir indirimin de masada olduğunu düşünüyor. Ekonomistler, istihdamdaki düşüşün geçici bir etki mi yoksa kalıcı bir yavaşlamanın başlangıcı mı olduğunu anlamak için önümüzdeki aylarda açıklanacak verilerin kritik olacağını belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD istihdam verilerindeki zayıflama, küresel ekonomik görünümü yakından ilgilendiriyor. Türkiye, dış ticaretinin önemli bir bölümünü ABD ile gerçekleştirmese de, ABD ekonomisinin yavaşlaması küresel talebi azaltarak gelişmekte olan ülkeleri olumsuz etkileyebilir. Fed'in faiz indirimine gitmesi durumunda, gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye akışının artması beklenir. Bu durum, Türkiye gibi ülkelerin finansal piyasaları için olumlu bir gelişme olabilir. Öte yandan, küresel ekonomik belirsizlikler, ticaret ortaklarımızın talebindeki dalgalanmalar nedeniyle ihracatımızı etkileyebilir. Bu nedenle, Türkiye'nin ekonomik politikalarını küresel konjonktürü dikkate alarak şekillendirmesi büyük önem taşıyor.
