ABD teknoloji hisseleri, küresel çip satışlarındaki derinleşen düşüşün etkisiyle yeni haftaya sert bir düşüşle başlamaya hazırlanıyor. Yatırımcılar, yapay zeka alanındaki devasa harcamaların sürdürülebilirliğine ilişkin endişelerin yanı sıra Çin'den gelen artan rekabetin, sektörün kârlılığını tehdit ettiği bir ortamda riskli varlıklardan uzaklaşıyor. Bu gelişme, küresel teknoloji piyasalarında dalgalanmayı artırırken, gözler merkez bankalarının faiz politikalarına ve jeopolitik gerilimlere çevrilmiş durumda. Özellikle yarı iletken sektöründeki satış baskısı, Asya borsalarında da etkisini gösterdi ve teknoloji ağırlıklı endekslerde kayıplar yaşandı.
Yapay Zeka Harcamalarına İlişkin Endişeler ve Çin Rekabeti
Son haftalarda, ABD'li teknoloji devlerinin yapay zeka altyapısına yaptığı rekor düzeydeki yatırımların, beklenen getiriyi sağlayıp sağlayamayacağına dair soru işaretleri artıyor. Özellikle OpenAI, Microsoft ve Google gibi şirketlerin veri merkezleri ve çip alımları için milyarlarca dolarlık harcama yapması, bazı analistlerin bu harcamaların abartılı olduğu yönündeki uyarılarını da beraberinde getiriyor. Bu endişeler, Çin merkezli yapay zeka şirketlerinin, özellikle DeepSeek gibi modellerin, düşük maliyetle yüksek performans sunması nedeniyle daha da güçlendi. ABD'nin çip ihracatına yönelik kısıtlamalarına rağmen Çin'in kendi çip ekosistemini geliştirmesi, Batılı teknoloji şirketlerinin pazar payını tehdit ediyor.
Bu gelişmeler, Nasdaq Vadeli İşlemler'de %1,5'in üzerinde düşüşe yol açarken, S&P 500 vadeli işlemlerinde de kayıplar görüldü. Nvidia, AMD ve Intel gibi büyük çip üreticilerinin hisseleri, açılış öncesi işlemlerde değer kaybetti. Nvidia, yapay zeka çip pazarındaki lider konumunu korusa da, Çin'den gelen artan rekabet ve ABD'nin Çin'e uyguladığı ihracat kısıtlamalarının ardından gelir beklentilerini karşılama konusunda zorlanabilir. Öte yandan, Tayvan merkezli TSMC ve Güney Koreli Samsung gibi Asyalı üreticiler de küresel talepteki yavaşlamadan olumsuz etkileniyor.
Küresel Piyasalara Yansımalar ve Beklentiler
Küresel çip satışlarındaki bu düşüş, yalnızca ABD borsalarını değil, aynı zamanda Asya ve Avrupa'daki teknoloji hisselerini de vurdu. Japonya'nın Nikkei endeksi, çip ekipmanı üreticilerinin öncülüğünde gerilerken, Avrupa'da ASML ve Infineon gibi şirketlerin hisseleri de değer kaybetti. Yatırımcılar, önümüzdeki günlerde açıklanacak olan enflasyon verileri ve ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz politikasına ilişkin sinyalleri yakından takip ediyor. Fed'in faiz indirimlerine gecikmesi, büyüme hisselerini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, ABD ile Çin arasındaki ticaret gerilimlerinin tırmanması, teknoloji şirketlerinin tedarik zincirlerini daha da zora sokabilir.
Analistler, çip sektöründeki bu satış dalgasının geçici bir düzeltme mi yoksa daha derin bir düşüşün başlangıcı mı olduğu konusunda ikiye bölünmüş durumda. Yapay zeka yatırımlarının uzun vadede kârlılığı artıracağını savunanlar, mevcut düşüşün bir fırsat olduğunu düşünüyor. Ancak, Çin'in teknolojik bağımsızlık çabaları ve küresel talepteki yavaşlama, sektörün önündeki en büyük riskler arasında gösteriliyor. Özellikle, Çinli şirketlerin devlet destekli araştırma programları sayesinde kısa sürede önemli ilerlemeler kaydetmesi, Batılı şirketlerin rekabet avantajını zayıflatabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişmelerin Türkiye ekonomisi üzerinde doğrudan bir etkisi bulunmasa da, küresel teknoloji piyasalarındaki dalgalanma, Türkiye gibi gelişmekte olan piyasalara sermaye akışını etkileyebilir. Yurt dışı yerleşik yatırımcıların risk iştahındaki azalma, Türk varlıklarına olan talebi düşürebilir ve kurlarda oynaklığa neden olabilir. Ayrıca, Çin'in teknolojik ilerlemesi, Türkiye'nin savunma sanayiinde kullandığı bazı çip ve elektronik bileşenlerin tedarikinde çeşitlendirme fırsatları sunabilir. Türkiye, son yıllarda yerli çip üretimi ve teknoloji girişimlerine verdiği destekle, küresel değer zincirlerinde daha bağımsız bir konum hedefliyor. Bu nedenle, küresel çip piyasasındaki gelişmeler, Türkiye'nin teknoloji politikaları açısından yakından izlenmeli.
