Artan hayat pahalılığı, Amerikalı tüketicileri temel ihtiyaçlarını karşılamak için borçlanma yöntemlerine yöneltiyor. Son verilere göre, ABD'de benzin fiyatlarının geçen yıla kıyasla galon başına 1 doların üzerinde artmasıyla birlikte, tüketiciler akaryakıt istasyonlarında ve market alışverişlerinde "şimdi al, sonra öde" (BNPL) hizmetlerini kullanmaya başladı. Bu durum, enflasyonun dar gelirli haneleri ne kadar zorladığını bir kez daha gözler önüne seriyor.
Gündelik Harcamalarda Taksit Devri
ABD'de daha önce çoğunlukla elektronik eşya, mobilya gibi pahalı ürünlerde kullanılan BNPL (buy now pay later) yöntemi, artık benzin ve gıda gibi günlük ihtiyaçlarda da yaygınlaşıyor. Sektör araştırmalarına göre, 2023 yılında BNPL kullanıcılarının önemli bir bölümü bu hizmeti market ve benzin istasyonlarında kullandı. Özellikle düşük ve orta gelirli aileler, artan fiyatlar karşısında bütçelerini dengeleyebilmek için bu yönteme başvuruyor.
Amerikan Merkez Bankası verilerine göre, kişisel tasarruf oranı son yılların en düşük seviyelerine inerken, kredi kartı borçları da rekor kırıyor. BNPL şirketleri ise bu dönemde rekor sayıda kullanıcıya ulaştı. Klarna, Afterpay ve Affirm gibi platformlar, artan talebi karşılamak için yeni ortaklıklar kuruyor. Ancak uzmanlar, bu yöntemin kullanımının kontrolsüz artmasının bireysel borçluluk oranlarını daha da yükseltebileceği konusunda uyarıyor.
Enflasyonun Yeni Yüzü: Temel İhtiyaçlarda Borçlanma
ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu'nun raporuna göre, gıda ve enerji fiyatları genel enflasyonun üzerinde artış gösterdi. Özellikle benzin fiyatları, geçen yıla göre yaklaşık yüzde 30 yükseldi. Bu durum, Amerikalıları her ay faturalarını ödemekte zorlanır hale getirdi. Federal Rezerv'in faiz artırımları da kredi kartı faizlerini yükselttiği için, BNPL gibi düşük faizli alternatifler daha cazip hale geldi.
Ekonomistler, bu trendin sadece Amerika'ya özgü olmadığını, küresel enflasyon dalgasının benzer etkileri Avrupa ve gelişmekte olan ülkelerde de yarattığını belirtiyor. Ancak ABD'deki tüketim alışkanlıkları, dünya ekonomisi üzerinde doğrudan etki yaratıyor. Tüketicilerin temel ihtiyaçlarını bile borçlanarak karşılaması, perakende sektöründe yeni bir iş modeli oluştururken, aynı zamanda ekonomik kırılganlığı da artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'de temel ihtiyaçlarda BNPL kullanımının yaygınlaşması, Türkiye gibi yüksek enflasyonla mücadele eden ülkeler için önemli bir uyarı işareti. Türkiye'de de benzer şekilde market alışverişlerinde taksitlendirme ve kredi kartı kullanımı artmış durumda. Ancak bu durum, bireysel borçlanmayı ve dolayısıyla finansal kırılganlığı körüklüyor. Türkiye'nin uyguladığı düşük faiz politikası ve yüksek enflasyon ortamında, BNPL benzeri yöntemlerin kontrolsüz büyümesi, hem bankacılık sektörü hem de tüketiciler için risk oluşturabilir. Küresel enflasyonist baskıların devam etmesi, Türkiye'nin ithal enerji ve gıda fiyatları üzerinde de baskı yaratmaya devam edecektir.
