ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), Suudi Arabistan'a yaklaşık 2 milyar dolar değerinde füze ve askeri teçhizat satışını onayladığını duyurdu. Kongreye bildirilen anlaşma kapsamında, Suudi Arabistan Hava Kuvvetleri'ne 1.55 milyar dolar değerinde AIM-9X Sidewinder ve 400 milyon dolar değerinde BGM-71F TOW anti-tank füzesi satışı yapılacak. Satış, ABD'nin bölgesel müttefiklerinin savunma kapasitelerini güçlendirme stratejisinin bir parçası olarak görülüyor.
Anlaşmanın Detayları ve Arka Planı
Pentagon Savunma İşbirliği Ajansı (DSCA) tarafından yapılan açıklamaya göre, satışın ana kalemi 2500 adet AIM-9X Block II Sidewinder kısa menzilli hava-hava füzesi ve ilgili ekipmanlar. Bu füzeler, Suudi Arabistan'ın F-15, F-16 ve Eurofighter Typhoon savaş uçaklarında kullanılabilecek. TOW füzeleri ise kara araçlarına monte edilebilen veya piyade tarafından taşınabilen tanksavar sistemleri için tedarik edilecek.
Satış, Suudi Arabistan'ın Yemen'deki askeri operasyonları ve İran'la artan gerilim nedeniyle savunma ihtiyaçlarını karşılama çabası olarak değerlendiriliyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, satışın "Amerikan dış politikası ve ulusal güvenlik hedefleriyle uyumlu olduğunu" belirtti. Ayrıca satışın, Suudi Arabistan'ın uzun vadeli savunma ihtiyaçlarını karşılayarak bölgesel istikrara katkı sağlayacağı ifade edildi.
Kongre onay sürecinde, satışa itiraz eden bazı milletvekilleri, Suudi Arabistan'ın Yemen'deki sivil kayıplara yol açan hava saldırılarında bu silahların kullanılabileceği endişesini dile getirdi. Ancak Biden yönetimi, satışın Suudi Arabistan'ın savunma kabiliyetini artıracağını ve İran kaynaklı tehditlere karşı caydırıcılık sağlayacağını savundu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Silah satışı, Ortadoğu'da artan silahlanma yarışının bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Suudi Arabistan, petrol gelirleriyle finanse ettiği geniş çaplı modernizasyon programı kapsamında son yıllarda ABD, İngiltere ve Fransa'dan önemli miktarda silah tedarik etti. Anlaşma, Suudi Arabistan'ın hava savunma ve kara kuvvetlerinde teknolojik üstünlük sağlama çabasını sürdürüyor.
İran yönetimi daha önce Körfez ülkelerine yapılan silah satışlarını "bölgesel istikrarsızlığı körükleyen provokasyon" olarak nitelendirmişti. ABD'nin bu adımı, Tahran'ın nükleer programı ve vekil güçler aracılığıyla yürüttüğü bölgesel nüfuz mücadelesi bağlamında kritik öneme sahip.
Öte yandan Biden yönetimi, Suudi Arabistan'a yönelik insan hakları kaygılarıyla silah satışlarını sınırlama sözü vermişti. Ancak 2023 sonrası dönemde, küresel enerji arz güvenliği ve Çin'in artan etkisi nedeniyle Suudi Arabistan'la ilişkilerin normale döndüğü gözleniyor. Analistler, satışın ABD'nin Çin'le stratejik rekabette Körfez müttefiklerini kaybetmemeyi hedeflediğine işaret ettiğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin Suudi Arabistan'a silah satışı, Türk dış politikası açısından karmaşık etkiler doğurabilir. Bir yandan Suudi Arabistan'la rekabet halinde olan Türkiye, bölgede güç dengesinin Riyad lehine değişmesinden rahatsızlık duyabilir. Satış, Türkiye'nin kendi hava savunma sistemleri ve füze teknolojileri geliştirme çabalarının önemini bir kez daha vurguluyor. Diğer yandan, ABD-Türkiye ilişkilerinde yaşanan gerginlikler ve F-35 programından çıkarılma süreci, Washington'un en büyük müttefiklerinden biriyle askeri bağlarını güçlendirme stratejisini gösteriyor. Türkiye'nin NATO içindeki konumu ve kendi savunma sanayii hamleleri, bu tür gelişmelere karşı dayanıklılığını artırsa da, bölgesel güç dengelerini etkileme potansiyeli taşıyan bir anlaşma olarak kayda geçiyor.
