ABD yönetimi, 46 yıldır Suriye’ye uyguladığı “teröre destek veren ülke” yaptırımını kaldıracağını duyurdu. 1979’da başlatılan bu statü, ülkeye yatırım akışını neredeyse tamamen durdurmuş ve Suriye ekonomisini uluslararası sistemden izole etmişti. Kararın, özellikle yeni lider Ahmed eş-Şaraa’nın meşruiyetini pekiştirmeyi ve ülkeye yatırım çekmeyi hedeflediği belirtiliyor.
Gelişmenin arka planı
ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan yazılı açıklamada, Suriye’nin terör listesinden çıkarılmasının “ülkedeki siyasi dönüşümü teşvik etme” amacı taşıdığı ifade edildi. Açıklamada, Ahmed eş-Şaraa’nın muhalif kimliği ve uluslararası toplumla işbirliği yapma taahhüdünün bu kararda etkili olduğu vurgulandı. Şaraa, uzun yıllar Beşşar Esed rejimine karşı mücadele etmiş bir muhalif lider olarak biliniyor. Yaptırım kaldırma hamlesi, ABD’nin Suriye’deki yeni yönetime verdiği açık bir güven oyu olarak yorumlanıyor.
Suriye, 1979 yılında ABD tarafından teröre destek veren ülkeler listesine alınmıştı. Bu liste, İran, Kuzey Kore ve Küba’yı da kapsıyor. Statü, ülkeye yönelik silah ambargosu, kredi kısıtlamaları ve ABD dış yardımlarının durdurulması gibi ciddi yaptırımları beraberinde getiriyor. Ayrıca, bu listede yer alan ülkelerde faaliyet gösteren yabancı şirketler de ABD pazarına erişimde ciddi engellerle karşılaşıyor. Kararın, özellikle Suriye’nin altyapı yeniden inşası için kritik olan yabancı yatırımların önünü açması bekleniyor.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD’nin bu adımı, Orta Doğu’daki dengeleri yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor. Suriye’nin terör listesinden çıkarılması, başta Körfez ülkeleri ve Türkiye olmak üzere bölgesel aktörlerin Şam’la ekonomik ve diplomatik ilişkilerini normalleştirmesini kolaylaştırabilir. Öte yandan, bu karar İran ve Rusya’nın Suriye’deki nüfuzuna bir darbe olarak görülüyor. Zira yaptırımlar nedeniyle Suriye ekonomisi büyük ölçüde bu iki ülkeye bağımlı hale gelmişti. ABD’nin yeni Suriye yönetimine verdiği desteğin, Esed karşıtı muhalif gruplar arasında birliği sağlama çabası olduğu da belirtiliyor.
Ancak uzmanlar, yaptırımların kalkmasının Suriye’deki insani krizi hemen çözmeyeceğine dikkat çekiyor. Ülkede devam eden iç savaş, milyonlarca mülteci ve harabeye dönen kentler, kapsamlı bir yeniden yapılanma sürecini gerektiriyor. Ayrıca, ABD’nin Suriye’deki askeri varlığı ve terör örgütü PKK/YPG ile işbirliği meselesi, Ankara ile Washington arasında önemli bir gerginlik kaynağı olmaya devam ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ahmed eş-Şaraa liderliğindeki yeni Suriye yönetimini tanıyan ilk ülkelerden biri olmuştu. ABD’nin yaptırımları kaldırması, Türkiye’nin Suriye’de istikrar ve yeniden inşa hedeflerine katkıda bulunabilir. Özellikle sınır ticaretinin canlanması ve Suriyeli mültecilerin geri dönüşü için gerekli altyapı yatırımlarının hızlanması bekleniyor. Ancak, ABD’nin terör listesinden çıkarma kararı, PYD/YPG’ye yönelik desteğini sürdürmesi halinde Türkiye için bir güvenlik riski oluşturabilir. Ankara, yeni Suriye yönetiminin toprak bütünlüğünü koruması ve terör örgütleriyle mücadelede etkin rol oynaması halinde bu gelişmeyi olumlu değerlendirecektir.
