ABD'de Sosyal Güvenlik sisteminin 2035 yılına kadar iflas etme riski, Kongre'de siyasi krize yol açtı. Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson (Cumhuriyetçi-Louisiana), partisinin 2027'de Kongre kontrolünü elinde tutması halinde Sosyal Güvenlik reformu için harekete geçilmesi gerektiğini söylerken, Senato'daki Cumhuriyetçi senatörler bu çıkışı seçim stratejisi açısından riskli buluyor. Mütevelli heyeti raporuna göre, emeklilik programı 2035'te tam iflas edecek ve o tarihten itibaren hak sahiplerine yalnızca yüzde 79 oranında ödeme yapabilecek. Bu durum, yaklaşan başkanlık seçimleri öncesinde milyonlarca seçmenin endişesini artırıyor.
Gelişmenin Arka Planı: Reform Çabaları ve Siyasi Hesaplar
ABD Sosyal Güvenlik sistemi, 1935'te New Deal kapsamında kuruldu ve bugün yaklaşık 70 milyon Amerikalıya emeklilik, engellilik ve hayatta kalan maaşı ödüyor. Ancak nüfus yaşlanması ve düşük doğum oranları nedeniyle fon, 2021'den beri açık veriyor. Mütevelli heyetinin yıllık raporu, sistemin 2034-2035 yılları arasında iflas edeceğini öngörüyor. Cumhuriyetçiler, genellikle emeklilik yaşının yükseltilmesi ve sosyal yardım kesintileri gibi reformlar önerirken, Demokratlar daha çok vergi artışlarından yana. Başkan Biden ve Başkan Yardımcısı Harris, seçim kampanyasında güçlü bir şekilde Sosyal Güvenlik'in korunması sözü verirken, eski Başkan Trump ise bu konuda net bir pozisyon belirtmekten kaçınıyor.
Johnson'ın çıkışı, özellikle seçim yılında hassas bir konuyu gündeme taşıdı. Senato Cumhuriyetçileri, reform çağrısının Kasım'daki ara seçimlerde partinin aleyhine olacağını düşünüyor. Örneğin, Kuzey Carolina Senatörü Thom Tillis, “Seçimden önce bu konuda konuşmak, Demokratlara malzeme vermekten başka bir işe yaramaz” dedi. Öte yandan, emeklilik programının iflası, özellikle yaşlı seçmenler arasında büyük bir endişe kaynağı. Anketlere göre, Amerikalıların yüzde 70'ten fazlası Sosyal Güvenlik'in geleceği konusunda kaygılı.
Bölgesel ve Küresel Boyut: ABD Ekonomisi Üzerindeki Etkileri
Sosyal Güvenlik, ABD federal bütçesinin en büyük kalemlerinden biri. 2024'te 1,4 trilyon dolar harcama yapan program, GSYH'nin yüzde 5'ine denk geliyor. İflas durumunda, ödemelerin kesilmesi veya azaltılması, tüketici harcamalarında daralmaya, tasarruf oranlarında artışa ve ekonomik durgunluğa yol açabilir. Ayrıca, ABD devlet tahvillerine olan güveni sarsabilir, çünkü Sosyal Güvenlik fonu büyük ölçüde Hazine bonolarına yatırım yapıyor. Küresel piyasalar, ABD'nin en büyük egemen fonunun iflasının yaratacağı domino etkisini endişeyle izliyor.
Öte yandan, reform tartışmaları, ABD'deki siyasi kutuplaşmanın bir yansıması. Ne Cumhuriyetçiler ne de Demokratlar, seçim öncesi kamuoyu desteğini kaybetme riskini göze alarak somut adım atmak istemiyor. Bu kilitlenme, sistemin daha da kötüleşmesine neden olabilir. Jeopolitik olarak, ABD'nin iç ekonomik istikrarı, küresel güvenlik ve ticaret dengeleri için kritik. Washington'un bu krizle başa çıkma kapasitesi, müttefikler ve rakipler tarafından yakından takip ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD Sosyal Güvenlik krizi, Türkiye için doğrudan bir etki yaratmasa da, küresel piyasalardaki olası dalgalanmalar gelişmekte olan ekonomileri etkileyebilir. ABD'nin borçlanma maliyetlerinin artması veya tüketici güveninin sarsılması, Türkiye gibi dış finansmana bağımlı ülkelerde faizleri ve döviz kurlarını etkileyebilir. Ayrıca, bu kriz ABD'nin iç siyasetine odaklanmasına neden olarak, Ukrayna, Doğu Akdeniz ve Orta Doğu gibi bölgelerdeki angajmanını zayıflatabilir. Türkiye, NATO müttefiki olarak ABD'nin askeri ve diplomatik desteğine ihtiyaç duyduğu bir dönemde, Washington'un iç krizlerle meşgul olmasının güvenlik politikalarına yansımalarını izlemek zorunda.
