ABD'nin Massachusetts eyaletinde bir bölge mahkemesi hakimi, Trump yönetiminin Uygun Beslenme Destek Programı (SNAP) kapsamında uygulamaya koyduğu yeni fon koşullarının önünü geçici olarak kesti. Karar, milyonlarca düşük gelirli Amerikalıyı etkileyebilecek bir değişikliğin durdurulması anlamına geliyor. Federal yargıç, Tarım Bakanlığı'nın (USDA) yeni düzenlemelerinin yasaya aykırı olabileceği gerekçesiyle ihtiyati tedbir kararı verdi.
Gelişmenin Arka Planı
USDA, Nisan 2025 tarihli genelgesiyle, SNAP yardımlarından faydalanan hanelere ek yükümlülükler getirmeyi hedeflemişti. Buna göre, yardım almaya devam edebilmek için yararlanıcıların belirli iş arama ve eğitim programlarına kaydolması zorunlu kılınıyordu. Ayrıca, yardımların süresi sınırlandırılıyor ve belirli gelir gruplarının programa erişimi daraltılıyordu. Ancak sivil toplum örgütleri ve birçok eyalet yönetimi, bu düzenlemenin özellikle çocuklu aileler ve engelli bireyler üzerinde yıkıcı etkiler yaratacağını savunarak dava açtı.
Mahkeme kararında, USDA'nın yeni kurallarının SNAP'ın temel amacı olan 'yoksulluğu azaltma ve beslenme güvenliğini sağlama' hedefiyle çeliştiği vurgulandı. Yargıç, düzenlemenin uygulanması halinde yaklaşık 700 bin kişinin yardım alamaz hale geleceğini belirtti. Bu rakam, programın toplam yararlanıcı sayısının yaklaşık yüzde 2'sine denk geliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
SNAP, ABD federal bütçesinden finanse edilen en büyük beslenme yardımı programlarından biri. Trump yönetiminin bu alandaki kemer sıkma politikaları, aslında daha geniş bir sosyal harcama kesintisi stratejisinin parçası. Benzer kısıtlamalar Medicaid ve konut yardımlarında da gündemde. Bu durum, özellikle 2024 seçimleri sonrası yeniden şekillenen ABD siyasetinde, refah devleti tartışmalarını alevlendirmiş durumda.
Küresel ölçekte ise, ABD'nin sosyal yardım sistemindeki bu tür değişiklikler, Dünya Bankası ve IMF gibi kurumların gelişmekte olan ülkelere önerdiği yapısal uyum programlarına benzer eleştirileri beraberinde getiriyor. Uzmanlar, 'çalışma karşılığı yardım' modelinin, işsizlik sigortası ve gıda güvenliği gibi temel hakları piyasa mekanizmalarına tabi kıldığını ifade ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu dava doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, ABD'nin sosyal politika alanındaki dönüşümü küresel etki yaratıyor. Türkiye'de de benzer bir tartışma, kamu yardımlarının şartlı hale getirilmesi üzerinden yürüyor. Sosyal yardım sistemlerinin etkinliği ve sürdürülebilirliği açısından ABD örneği, özellikle dijital izleme ve koşulluluk ilkeleri konusunda önemli bir referans noktası. Kısa vadede ise davanın sonucu, uluslararası kurumların sosyal koruma politikalarına bakışını etkileyebilir.
