ABD Senatosu, ilk kez bir Başkanın savaş yetkilerini sınırlayan bir Savaş Yetkileri kararını kabul etti. Temsilciler Meclisi'nin onayına sunulacak karar, Başkan Donald Trump'ın İran'a yönelik askeri müdahale yetkisini kısıtlama amacı taşıyor. 50-48 oyla kabul edilen karar, Kongre'nin yürütme erki karşısında savaş ilanı ve askeri harekat konusundaki anayasal yetkisini yeniden tesis etme çabası olarak değerlendiriliyor. Senato'nun bu adımı, Kasım Süleymani suikastı sonrası artan gerginlikte, Trump yönetiminin İran'la askeri çatışmaya girmesini engellemek için atılmış tarihi bir adım olarak kayıtlara geçti.
Kararın arka planı ve benzeri görülmemiş oylama
Karar, Senato'nun 10. kez savaş yetkilerini sınırlama girişimi olarak dikkat çekiyor. Önceki dokuz girişim başarısız olurken, bu kez 50-48'lik skor, geçmişteki çabaların çok ötesinde bir destek gördü. Kararın lehinde oy kullanan Cumhuriyetçi senatörler arasında, Trump'ın partisi içinde dahi savaş konusunda artan endişelerin göstergesi oldu. Başkan Trump'ın İran'a yönelik azami baskı politikası ve Süleymani suikastı, Kongre'nin anayasal savaş yetkisini ihlal ettiği gerekçesiyle eleştiriliyor. Karar, Anayasa'nın savaş ilanı yetkisini Kongre'ye veren hükmünü hatırlatarak, Başkan'ın İran'a karşı askeri güç kullanımını Kongre onayı olmadan sınırlandırmayı hedefliyor.
Oylama, Senato'da iki partili bir mutabakatın nadiren görüldüğü bir konuda sağlandı. Demokratların tamamı kararı desteklerken, Cumhuriyetçilerden de 8 senatör lehte oy kullandı. Bu, Trump'ın İran politikasına karşı partisi içinde bile artan bir memnuniyetsizliği yansıtıyor. Kararın kabulü için Temsilciler Meclisi'nin de onayı gerekiyor. Meclis Başkanı Nancy Pelosi, kararı hızla oylamaya getireceğini açıkladı. Ancak Trump'ın bu kararı veto etmesi bekleniyor. Zira Beyaz Saray, kararın başkanlık yetkilerini sınırladığı gerekçesiyle şimdiden karşı çıktı.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu karar, ABD-İran gerginliğinin tırmandığı bir dönemde geldi. Kasım Süleymani suikastı sonrası İran, ABD üslerine füze saldırıları düzenlemiş ve Ukrayna yolcu uçağını düşürmüştü. Trump yönetimi, İran'ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetlerine karşı ekonomik yaptırımları sıkılaştırmaya devam ederken, Kongre'nin bu kararı, ABD'nin askeri seçeneklere başvurma ihtimalini azaltıyor. Karar, Suudi Arabistan ve İsrail gibi ABD müttefiklerini endişelendirirken, Avrupa ülkeleri tarafından memnuniyetle karşılandı. AB ve Birleşmiş Milletler, diyaloğa vurgu yaparak kararın bölgesel istikrara katkı sağlayabileceğini belirtti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin bulunduğu coğrafyada ABD'nin askeri müdahale ihtimalini azaltarak bölgesel istikrara katkı sağlayabilir. Türkiye, İran'la komşu olması ve enerji ticaretinde bağımlılığı nedeniyle ABD-İran çatışmasından doğrudan etkilenecek bir ülke konumunda. Ayrıca Türkiye'nin Fırat'ın doğusundaki operasyonları ve Suriye'deki varlığı, ABD'nin askeri angajmanından bağımsız değil. Kararın yasalaşması halinde, Trump yönetiminin İran'a yönelik tehditleri azalacak ve Türkiye'nin kuzey Suriye'deki manevra alanı genişleyebilir. Ancak Trump'ın veto yetkisi ve İran'ın nükleer programına ilişkin endişeler, bu kararın nihai etkisini sınırlayabilir.
