ABD'de seçim tahminleriyle ünlenen ve "Nostradamus" olarak anılan Amerikan Üniversitesi tarih profesörü Allan Lichtman, 2024 başkanlık seçimleri için geliştirdiği 10 yeni anahtarı kamuoyuyla paylaştı. Lichtman, Newsweek'e verdiği özel röportajda, Başkan Donald Trump'ın "Great American Presidents: The Twelve Who Transformed the Nation" (Ulusu Dönüştüren On İki Büyük Amerikan Başkanı) kitabında neden yer almadığını da açıkladı. Lichtman'a göre Trump, ülkeyi dönüştüren başkanlar arasında gösterilmiyor; bunun temel nedeni, başkanlığının kalıcı ve yapıcı bir miras bırakmaması.
Lichtman'ın Seçim Tahmin Sistemi ve 10 Anahtar
Allan Lichtman, 1984'ten bu yana her başkanlık seçiminin sonucunu doğru tahmin etmesiyle tanınıyor. 2016'da Trump'ın kazanacağını öngörmüş, 2020'de ise Biden'ın zaferini doğru bilmişti. Lichtman'ın yöntemi, kamuoyu anketlerine değil, tarihsel verilere dayanan 13 anahtardan oluşuyor. Bu anahtarlar arasında partinin kongredeki gücü, görevdeki başkanın performansı, ekonomik göstergeler, sosyal huzursuzluk ve dış politika başarıları gibi faktörler yer alıyor. Lichtman, 2024 seçimleri için bu anahtarları güncellediğini ve yeni bir set oluşturduğunu belirtti. Yeni anahtarlar, mevcut siyasi iklimi ve Trump döneminin ardından değişen dinamikleri yansıtıyor. Lichtman, "Anahtarlar, Beyaz Saray'ın partisi için istikrar ve statükoyu ölçer. Eğer altıdan fazla anahtar iktidar partisinin aleyhine dönerse, Beyaz Saray el değiştirir" dedi.
Lichtman'ın 10 yeni anahtarı arasında şunlar bulunuyor: Parti mandası, görevdeki başkanın karizması, üçüncü taraf adayların varlığı, kısa vadeli ekonomi, uzun vadeli ekonomi, politika değişikliği, sosyal huzursuzluk, skandal, dış politika başarısızlığı ve dış politika başarısı. Lichtman, bu anahtarların her birini tek tek değerlendirerek 2024 için bir ön tahmin yapıyor. Ancak kesin sonucu, anahtarların tamamı netleştiğinde açıklayacağını söylüyor. Lichtman'a göre şu an itibarıyla Cumhuriyetçi Parti'nin elinde bulunan Beyaz Saray için en az yedi anahtar olumsuz durumda. Bu da seçimin Demokratlar lehine sonuçlanma ihtimalini güçlendiriyor.
Lichtman, Trump'ın "Great American Presidents" kitabına girmemesini ise şöyle açıklıyor: "Trump, başkanlığı sırasında ülkeyi dönüştüren yapısal reformlar gerçekleştirmedi. Aksine, kurumlara zarar verdi, demokratik normları aşındırdı. Bu nedenle onu büyük başkanlar arasında saymak mümkün değil." Lichtman, kitabında George Washington, Abraham Lincoln, Franklin D. Roosevelt gibi isimlere yer veriyor. Trump'ın ise bu listede olmaması, tarihçiler arasında da tartışma konusu.
Seçim Tahminlerinin Küresel Yankıları
Lichtman'ın tahminleri, sadece ABD'de değil, dünya genelinde yakından takip ediliyor. Çünkü ABD başkanlık seçimleri, küresel ekonomi, güvenlik ve diplomasi üzerinde belirleyici bir etkiye sahip. 2024 seçimleri, Ukrayna savaşı, Orta Doğu'daki gerilim ve Çin ile artan rekabet gibi kritik konuların gölgesinde gerçekleşecek. Lichtman'ın anahtarları, bu faktörleri de içerecek şekilde güncellendi. Örneğin, dış politika başarısı anahtarı, Biden yönetiminin Ukrayna'daki tutumu ve NATO'nun genişlemesi gibi konuları kapsıyor. Sosyal huzursuzluk anahtarı ise ABD'deki ırkçılık karşıtı protestolar ve siyasi kutuplaşmayı ölçüyor.
Lichtman'ın yöntemi, istatistiksel modellere ve anketlere dayanmadığı için diğer tahmincilerden ayrılıyor. Kendisi, "Anketler yanıltıcı olabilir. Tarih ise derslerle doludur" diyerek yönteminin güvenilirliğini savunuyor. Ancak bazı uzmanlar, Lichtman'ın anahtarlarının öznel yorumlara açık olduğunu belirtiyor. Örneğin, "karizma" veya "skandal" gibi kavramlar kişiden kişiye değişebiliyor. Yine de Lichtman'ın geçmiş performansı, ona geniş bir hayran kitlesi kazandırmış durumda.
2024 seçimleri yaklaşırken, Lichtman'ın tahminleri hem medyada hem de siyasi çevrelerde merakla bekleniyor. Lichtman, kesin tahminini seçimden kısa süre önce açıklayacağını belirtiyor. Şimdilik, anahtarların çoğunun Demokratlar lehine döndüğünü söylüyor. Bu da Başkan Biden'ın yeniden seçilme şansının yüksek olduğu yorumlarına neden oluyor. Ancak Trump'ın adaylığı kesinleşirse, yarışın çekişmeli geçeceği öngörülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD seçimleri, Türkiye'nin dış politikası ve ekonomisi açısından kritik önem taşıyor. Lichtman'ın tahminleri, Biden'ın yeniden seçilme ihtimalini güçlendiriyor. Biden döneminde Türkiye-ABD ilişkileri, F-16 satışı ve İsveç'in NATO üyeliği gibi konularda dalgalı bir seyir izledi. Trump'ın olası zaferi ise Ankara'da daha öngörülemez bir tablo yaratabilir; zira Trump, geçmişte Türkiye'ye yönelik sert yaptırımlar uygulamış, ancak kişisel ilişkilerde pragmatik bir tutum sergilemişti. Seçim sonucu, Türkiye'nin Suriye, Doğu Akdeniz ve savunma sanayii alanındaki pozisyonunu doğrudan etkileyecek. Ayrıca, ABD'nin Ukrayna ve Orta Doğu politikalarındaki değişim, Türkiye'nin bölgesel denge stratejilerini yeniden şekillendirebilir.
