ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Perşembe günü yaptığı açıklamada, Avrupa'da konuşlu Amerikan askeri güçlerinin kapsamlı bir gözden geçirileceğini duyurdu. Hegseth, bu sürecin bazı NATO müttefiklerinin savunma harcamaları ve kapasite hedeflerini karşılamakta başarısız olacağını ortaya koyacağını belirtti. Pentagon şefi, Brüksel'de düzenlenen NATO Savunma Bakanları toplantısı öncesinde yaptığı basın açıklamasında, "Avrupa'daki kuvvet yapımızı ve taahhütlerimizi yeniden değerlendiriyoruz. Bazı müttefiklerin yük paylaşımı konusunda yeterli adımı atmadığını görüyoruz" ifadelerini kullandı. Bu hamle, ABD'nin NATO'nun yüksek hazırlıklı müdahale gücüne katkılarını azaltma kararının ardından geldi.
Gelişmenin arka planı
Washington yönetimi, geçtiğimiz haftalarda NATO'nun Çok Yüksek Hazırlıklı Müşterek Görev Gücü'ne (VJTF) sağladığı desteği kısacağını duyurmuştu. Bu karar, ABD'nin Avrupa'daki askeri angajmanının geleceğine ilişkin soru işaretlerini artırmıştı. Hegseth'in son açıklamaları, ABD'nin ittifak içindeki rolünü yeniden tanımlama çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Savunma Bakanı, incelemenin sadece asker sayısını değil, aynı zamanda lojistik altyapı, mühimmat stokları ve komuta yapılarını da kapsayacağını vurguladı. Hegseth, "Müttefiklerimizin savunma bütçelerini GSYİH'lerinin yüzde 2'sine çıkarmaları yönündeki taahhütlerini hatırlatıyoruz. Ancak bazı ülkeler bu hedefe ulaşmakta zorlanıyor. Bu durum, ittifakın caydırıcılık kapasitesini zayıflatıyor" dedi.
ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığı, Soğuk Savaş'tan bu yana NATO'nun temel taşlarından biri olmuştur. Halihazırda yaklaşık 100 bin Amerikan askeri Avrupa'da konuşlu durumda. Ancak özellikle Ukrayna savaşının ardından Avrupa ülkelerinin kendi savunmalarına daha fazla yatırım yapması gerektiği yönünde Washington'dan gelen baskılar artmıştı. Hegseth'in açıklamaları, bu baskının somut bir adıma dönüştüğünü gösteriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Hegseth'in duyurusu, NATO içinde önemli tartışmalara yol açtı. Almanya ve Fransa gibi büyük Avrupa ülkeleri, ABD'nin taahhütlerini azaltması durumunda ittifakın doğu kanadının güvenliğinin tehlikeye girebileceği uyarısında bulundu. Doğu Avrupa ülkeleri ise özellikle Rusya tehdidine karşı ABD varlığının kritik olduğunu savunuyor. Analistler, ABD'nin bu hamlesinin Avrupa ülkelerini kendi savunma harcamalarını artırmaya zorlamayı amaçladığını belirtiyor. Ancak bu durum, özellikle bütçe kısıtlamalarıyla mücadele eden İtalya, İspanya ve Belçika gibi ülkeler için zorlayıcı olacak. Hegseth, "ABD'nin her zaman Avrupa'nın yanında olacağını unutmamalıyız. Ancak müttefiklerimizden de adil bir yük paylaşımı bekliyoruz" diye konuştu.
Bu gelişme, aynı zamanda AB'nin stratejik özerklik arayışlarını da gündeme getirdi. Avrupa Birliği, kendi savunma kapasitesini artırma çabalarını sürdürürken, ABD'nin bu adımı Avrupalı liderleri daha somut adımlar atmaya itebilir. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, ittifakın dayanışmasının sorgulanmaması gerektiğini vurgularken, Hegseth'in açıklamalarının yanlış anlaşılmaması gerektiğini ifade etti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığını gözden geçirmesi, Türkiye açısından önemli güvenlik sonuçları doğurabilir. Türkiye, NATO'nun güney kanadında kilit bir ülke konumunda ve ABD'nin İncirlik ve Kürecik gibi üsleri Ankara'nın stratejik önemini artırıyor. Eğer ABD, Avrupa'daki güçlerini yeniden yapılandırırsa, Türkiye'deki varlığının artması veya azalması gündeme gelebilir. Ayrıca, Yunanistan ile yaşanan gerginlikler ve Doğu Akdeniz'deki enerji rekabeti göz önüne alındığında, ABD'nin bölgedeki angajmanı Türkiye'nin çıkarlarını doğrudan etkileyebilir. Ankara, NATO içinde yük paylaşımı konusunda hassas bir denge izlerken, Hegseth'in "bazı müttefiklerin başarısız olacağı" yönündeki sözleri, Türkiye'nin savunma harcamaları ve kapasite artırımı konusunda baskı görebileceğine işaret ediyor.
