ABD'de ikinci Trump yönetiminin birinci yılı sonunda, federal sağlık kurumlarına ve özellikle Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerine (CDC) duyulan güven, önemli ölçüde azalırken aynı zamanda derin bir partizan bölünmeye sahne oldu. Harvard T.H. Chan Halk Sağlığı Okulu tarafından yapılan yeni bir ankete göre, Amerikan halkının sağlık otoritelerine olan inancı, pandeminin ilk günlerinden bu yana en düşük seviyesine geriledi. Anket, Trump'ın ikinci döneminin başlangıcından itibaren geçen 12 aylık süreçte, CDC'ye duyulan güvenin Demokratlar arasında yüzde 78'den yüzde 55'e, Cumhuriyetçiler arasında ise yüzde 52'den yüzde 28'e düştüğünü ortaya koydu. Bağımsız seçmenlerde de benzer bir düşüş yaşandı; güven oranı yüzde 63'ten yüzde 40'a indi. Araştırmacılar, bu düşüşün yalnızca pandemi yorgunluğuyla değil, aynı zamanda yönetimin sağlık politikalarındaki ideolojik yönelimle de bağlantılı olduğunu vurguluyor.
Güven erozyonunda yeni bir dönem
Anket, katılımcıların yalnızca yüzde 44'ünün CDC'nin sağlık tavsiyelerinin bilimsel kanıtlara dayandığını düşündüğünü, bu oranın bir yıl önce yüzde 67 olduğunu gösteriyor. Gıda ve İlaç Dairesine (FDA) duyulan güven de benzer şekilde azaldı. Ankete göre, FDA'ya güvenenlerin oranı yüzde 63'ten yüzde 46'ya geriledi. Ulusal Sağlık Enstitülerine (NIH) güven ise yüzde 58'den yüzde 41'e düştü. Uzmanlar, bu düşüşte Trump yönetiminin sağlık kurumlarının başına siyasi atamalar yapmasının, kısıtlama karşıtı söylemlerin ve aşı karşıtlığı hareketlerine verilen desteğin etkili olduğunu belirtiyor. Özellikle, yönetimin pandemi yönetimi sırasında bilimsel kurumların önerilerini sık sık görmezden gelmesi ve siyasallaşmış sağlık mesajları, güveni sarsan temel faktörler olarak öne çıkıyor. Harvard anketini yürüten ekip, bu durumun halk sağlığı krizleriyle mücadelede ciddi bir engel oluşturabileceği uyarısında bulunuyor.
Anket, güven kaybının en çarpıcı yönünün partizanlaşma olduğunu gösteriyor. Demokrat ve Cumhuriyetçi seçmenler arasındaki güven uçurumu, sağlık kurumları konusunda daha önce hiç bu kadar büyümemişti. Örneğin, CDC'ye güvenen Demokratların oranı Cumhuriyetçilerin neredeyse iki katı. Bu bölünme, sağlık politikalarının siyasi bir savaş alanına dönüştüğünü teyit ediyor. Araştırma, aynı zamanda Amerikalıların yüzde 72'sinin sağlık kurumlarının bağımsız olması gerektiğini düşündüğünü, ancak mevcut durumda bunun sağlanamadığına inandığını ortaya koyuyor.
Küresel etkiler ve Türkiye açısından değerlendirme
ABD'nin sağlık kurumlarına duyulan güvenin azalması, küresel sağlık politikalarında da yankı buluyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) başta olmak üzere uluslararası sağlık kuruluşları, ABD'nin bu dönemdeki liderlik eksikliğinden olumsuz etkileniyor. Pandemiyle mücadelede küresel koordinasyonun zayıflaması, salgın hastalıklara karşı hazırlık kapasitesinin düşmesi anlamına geliyor. Ayrıca, aşı karşıtlığının küresel ölçekte yayılması, sağlık güvenliği tehditlerini artırıyor. ABD sağlık kurumlarının itibarının zedelenmesi, dünya genelinde bilimsel otoriteye duyulan güveni de sorgulatıyor. Özellikle gelişmekte olan ülkeler, ABD'nin sağlık alanındaki desteğine bağımlı olduğu için bu durum doğrudan etkiler yaratıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye açısından öncelikle sağlık diplomasisi ve uluslararası işbirlikleri bağlamında değerlendirilmelidir. ABD sağlık kurumlarına güvenin azalması, küresel sağlık yönetişiminde bir boşluk yaratabilir; Türkiye, bu boşluğu doldurmak için Dünya Sağlık Örgütü ve diğer bölgesel aktörlerle daha aktif bir rol üstlenebilir. Ayrıca, Türkiye'nin kendi sağlık sistemindeki bilimsel kurumların itibarını koruması, güven tesis etmesi açısından kritik öneme sahiptir. Küresel etki olarak, aşı karşıtlığı ve sağlık krizlerinde koordinasyon zafiyeti, Türkiye'nin de maruz kalabileceği sınır ötesi sağlık tehditlerini artırabilir. Bu nedenle, ulusal sağlık stratejilerinin güçlendirilmesi ve bağımsız bilimsel danışma mekanizmalarının korunması önerilebilir.
