ABD Temsilciler Meclisi, yılda iki kez saatlerin ileri veya geri alınması uygulamasına son vermeyi öngören yasa tasarısını görüşmeye hazırlanıyor. “Güneş Işığı Koruma Yasası” (Sunshine Protection Act) olarak bilinen düzenleme, eyaletlerin kalıcı olarak Yaz Saati Uygulaması’nda (Daylight Saving Time) kalmasına olanak tanıyacak. Tasarının, Mart 2022’de Senato’dan oybirliğiyle geçmesine rağmen Temsilciler Meclisi’nde takılıp kalması, konunun yeniden gündeme gelmesine neden oldu. Tasarının arkasındaki temel argüman, mevcut sistemin sağlık, güvenlik ve ekonomi üzerindeki olumsuz etkileri.
Sağlık ve güvenlik riskleri
Tasarının önde gelen savunucularından Florida Cumhuriyetçi Temsilci Vern Buchanan, saat değişikliğinin trafik kazaları ve kardiyovasküler olaylardaki artışla bağlantılı olduğunu belirtti. Yapılan araştırmalar, bahar aylarında saatlerin bir saat ileri alınmasının ardından kalp krizi vakalarında yüzde 24’e varan artışlar olduğunu gösteriyor. Uyku düzenindeki bozulma, iş kazaları ve trafik kazalarının da bu dönemde yükseldiği kaydediliyor. Temsilci Buchanan, “Saati değiştirme uygulaması modası geçmiş ve gereksizdir. Amerikalılar, altı ayda bir ritimlerini bozmak zorunda kalmamalı.” ifadelerini kullandı.
Tasarıya karşı çıkanlar ise kalıcı yaz saati uygulamasının kış aylarında sabah saatlerinde karanlık olmasına yol açacağını ve bunun da çocukların okula gidişini ve işe başlama saatlerini olumsuz etkileyebileceğini savunuyor. Bazı eyaletler, kendi saat dilimlerini belirleme konusunda endişelerini dile getirirken, federal hükümetin bu konuda tek tip bir düzenleme yapması gerektiği ifade ediliyor.
Küresel saat değişikliği trendi
ABD’deki bu tartışma, dünyada saat değişikliği uygulamasının giderek daha fazla sorgulanmasıyla paralellik gösteriyor. Avrupa Birliği, 2018 yılında saat değişikliğinin 2021’e kadar kaldırılmasını öngören bir direktif kabul etmiş ancak üye ülkeler arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle uygulama ertelenmişti. Türkiye ise 2016 yılında kalıcı yaz saatine geçerek bu alanda erken adım atan ülkeler arasında yer aldı. Rusya da 2014’te kalıcı kış saatine dönmüştü. Uzmanlar, küresel enerji tasarrufu hedefleriyle başlatılan uygulamanın modern dünyada beklenen faydayı sağlamadığını, aksine sağlık sorunlarına ve verimlilik kaybına yol açtığını belirtiyor.
ABD’de eyaletler arasındaki farklı saat uygulamaları, özellikle ulaşım ve iletişim sektörlerinde karmaşıklığa neden oluyor. Havayolu şirketleri ve ulusal yayın ağları, yıl boyunca sabit bir saat diliminin planlamayı kolaylaştıracağını savunuyor. Ancak tarım sektörü, özellikle hayvancılıkla uğraşan çiftçiler, hayvanların biyolojik ritimleri nedeniyle saat değişikliğinin kaldırılmasına karşı çıkıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, 2016 yılından bu yana uyguladığı sabit yaz saati ile saat değişikliğinin getirdiği sağlık ve güvenlik risklerini ortadan kaldırmış durumda. ABD ve AB’deki gelişmeler, Türkiye’nin bu tercihinin ne kadar isabetli olduğunu teyit ediyor. Küresel ticarette ve uluslararası uçuş tarifelerinde yaşanan zorluklar göz önüne alındığında, başta AB olmak üzere Türkiye’nin ticaret ortaklarının da kalıcı saate geçmesi, ekonomik uyumu kolaylaştıracaktır. Türkiye’nin bu konudaki deneyimlerini uluslararası platformlarda paylaşması, ülkenin düzenleyici alandaki etkisini artırabilir.
