ABD Başkanı Donald Trump'ın Ukrayna'ya yönelik istihbarat desteğini kesme tehdidi ve Rusya'ya uygulanan tarifelerde muafiyet sağlanması, Kiev ile en önemli müttefiki Washington arasındaki ilişkilerde hasara yol açtı. Geçtiğimiz hafta yaşanan gelişmeler, Ukrayna'nın uluslararası arenada yalnız kalma riskini artırırken, Trump yönetiminin Rusya ile vardığı enerji anlaşması Moskova'nın savaşı finanse etmesine olanak tanıyabilir.
Gelişmelerin Arka Planı
ABD Başkanı Donald Trump, yüksek enerji fiyatlarından duyduğu rahatsızlığı dile getirerek, Ukrayna'ya sağlanan istihbarat desteğinin gözden geçirilebileceği sinyalini verdi. Bu tehdit, ABD'nin Ukrayna'ya verdiği askeri ve istihbari yardımın sorgulanmasına neden oldu. Öte yandan, Washington'un Rusya'ya yönelik bazı tarifelerde muafiyet tanıması ve dizel anlaşması, Moskova'nın savaş makinesini finanse etmek için kullanabileceği kaynakları artırabilir. Bu adımlar, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile Trump arasındaki gerilimin son halkası olarak yorumlanıyor. İki lider arasındaki ilişkiler, geçmişte de inişli çıkışlı bir seyir izlemişti; ancak son gelişmeler, Kiev'in Batı'dan aldığı desteğin azalabileceği endişesini güçlendirdi.
ABD'nin Ukrayna'ya istihbarat sağlama konusundaki isteksizliği, Kiev'in sahadaki askeri operasyonlarını olumsuz etkileyebilir. Zira ABD istihbaratı, Ukrayna ordusunun Rus hedeflerini belirlemesinde kritik bir rol oynuyor. Tarife muafiyeti ise Rusya'nın ihracat gelirlerini artırarak savaş ekonomisini desteklemesine katkı sağlayabilir. Dizel anlaşması da Rusya'nın enerji gelirlerini çeşitlendirmesine yardımcı olacak nitelikte.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD-Rusya ilişkilerinde yaşanan bu yumuşama, Ukrayna'nın Batı ittifakı içindeki konumunu zayıflatabilir. Avrupa Birliği ve NATO müttefikleri, Ukrayna'ya destek konusunda transatlantik birliğin korunmasını savunuyor. Ancak ABD'nin tek taraflı adımları, Batı'nın Rusya karşısındaki birlik görüntüsüne gölge düşürebilir. Uzmanlar, Trump yönetiminin Rusya'ya yönelik yaptırımları hafifletme eğiliminin, Moskova'nın Ukrayna'daki askeri varlığını sürdürmesini kolaylaştıracağı uyarısında bulunuyor. Ayrıca, ABD'nin Ukrayna'ya istihbarat desteğini kesmesi halinde, Kiev'in sahadaki istihbarat kapasitesinin ciddi şekilde daralacağı ve Rusya'nın avantaj elde edebileceği belirtiliyor.
Bu gelişmeler, küresel güvenlik mimarisinde de dalgalanmalara yol açabilir. ABD'nin müttefiklerine yönelik güvenilirliği sorgulanırken, Rusya'nın elinin güçlenmesi, Doğu Avrupa'dan Baltık ülkelerine kadar geniş bir bölgede güvenlik endişelerini artırabilir. NATO'nun doğu kanadında konuşlu güçlerin takviyesi ihtiyacı doğabilir. Öte yandan, ABD'nin Rusya'ya yönelik tarife muafiyeti, küresel ticaret dengelerini de etkileyebilir; zira Rusya'nın enerji ihracatındaki artış, dünya petrol fiyatlarında dalgalanmalara neden olabilir.
Ukrayna açısından ise bu tablo, diplomatik izolasyon riskini beraberinde getiriyor. Kiev, Batı'dan aldığı desteği kaybetmemek için Avrupa başkentlerinde yoğun bir diplomasi trafiği yürütmek zorunda kalabilir. Ancak ABD'nin tutumundaki değişiklik, diğer müttefiklerin de Ukrayna'ya yönelik taahhütlerini gözden geçirmesine yol açabilir. Bu durum, Ukrayna'nın savaş çabalarını sürdürme kabiliyetini olumsuz etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD ile Rusya arasındaki yakınlaşma ve Ukrayna'ya yönelik desteğin azalması, Türkiye'nin bölgesel denge politikalarını doğrudan etkiliyor. Türkiye, Karadeniz'deki güvenlik dengesini korumak için hem Ukrayna hem de Rusya ile diyalog kanallarını açık tutmaya çalışıyor. Ancak ABD'nin Ukrayna'yı yalnız bırakması, Karadeniz'de Rusya'nın etkinliğini artırabilir ve Türkiye'nin Montrö Bozcaada Sözleşmesi çerçevesindeki hassas dengesini zorlayabilir. Ayrıca, ABD'nin Rusya'ya yönelik tarife muafiyeti, Türk ihracatçılarını olumsuz etkileyebilir; zira Rusya pazarında rekabet artabilir. Türkiye, bu gelişmeler karşısında NATO içindeki eşgüdümü güçlendirmek ve Ukrayna'ya yönelik insani ve askeri desteğini sürdürmek arasında bir denge kurmak zorunda kalacak.
