ABD'nin Polonya'ya ek asker göndermeye hazırlandığı, iki ülke arasında sürekli bir askeri üs kurulmasına yönelik görüşmelerin devam ettiği bildirildi. Bu hafta Litvanya'nın başkenti Vilnius'ta yapılacak NATO zirvesi öncesinde Polonyalı kaynaklardan sızan bilgilere göre, Warsaw ve Washington arasındaki müzakereler özellikle dönüşümlü konuşlandırma modeli ile kalıcı bir üs arasında seçenekler üzerinde yoğunlaşıyor. NATO'nun doğu kanadının güçlendirilmesi kapsamında değerlendirilen bu adım, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarının ardından bölgedeki güvenlik kaygılarını yansıtıyor.
Gelişmenin arka planı: Dönüşümlü birlikten kalıcı üsse geçiş
ABD şu anda Polonya'da yaklaşık 10 bin askerle dönüşümlü olarak konuşlanmış durumda. NATO'nun 2014'teki Galler Zirvesi'nde alınan kararlar doğrultusunda, Rusya'nın Kırım'ı ilhakına yanıt olarak başlatılan bu uygulama, zamanla genişletildi. Polonya yönetimi, uzun süredir ABD'nin ülkede kalıcı bir üs kurmasını talep ediyor. 2020'de imzalanan Savunma İşbirliği Anlaşması, Amerikan askeri varlığının yasal zeminini oluştursa da, tam anlamıyla kalıcı bir üs henüz kurulmuş değil.
Polonyalı yetkililere göre, mevcut müzakere sürecinde iki temel model masada: Birincisi, mevcut dönüşümlü konuşlandırmanın süresini ve kapsamını genişletmek; ikincisi ise tam teşekküllü bir kalıcı askeri üs inşa etmek. İkinci seçenek, ABD'nin Avrupa'daki askeri lojistik ağını daha da güçlendirecek. Kaynaklar, konuyla ilgili nihai kararın Vilnius Zirvesi'nde veya kısa süre sonra açıklanabileceğini belirtiyor.
Bölgesel ve küresel boyut: NATO'nun doğu kanadı ve Rusya ile gerilim
ABD'nin Polonya'daki askeri varlığını artırması, NATO'nun doğu kanadını güçlendirme stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. Rusya'nın Ukrayna'ya müdahalesi, Baltık ülkeleri ve Polonya'da güvenlik endişelerini zirveye taşımıştı. NATO, 2022'deki Madrid Zirvesi'nde doğu kanadına konuşlandırılan çokuluslu savaş gruplarının sayısını artırma kararı almıştı. Polonya'da halihazırda ABD öncülüğünde bir NATO taburu bulunuyor.
Bu gelişme, Rusya'nın tepkisine yol açabilir. Moskova, NATO'nun doğuya doğru genişlemesini kendi kırmızı çizgilerinden biri olarak tanımlıyor. Ancak ABD ve Polonya, bu adımın savunma amaçlı olduğunu ve hiçbir ülkeyi tehdit etmediğini vurguluyor. Uzmanlar, kalıcı bir üs kurulması halinde, Rusya'nın askeri yanıtının ne olacağının belirsiz olduğunu; ancak bu durumun bölgede yeni bir silahlanma yarışını tetikleyebileceğini ifade ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin Polonya'da kalıcı bir askeri üs kurma olasılığı, NATO içi dengeler açısından Türkiye'yi yakından ilgilendiriyor. Bu durum, NATO'nun doğu kanadına yapılan yatırımın artması anlamına gelirken, güney kanadında benzer bir talebin henüz karşılık bulmadığına işaret ediyor. Türkiye, uzun süredir NATO'dan güney sınırlarındaki tehditlere (örneğin Suriye'deki PKK/YPG varlığı) karşı daha fazla destek bekliyor. ABD'nin Polonya'ya yoğunlaşması, ittifak içinde kaynak dağılımında bir dengesizlik yaratabilir. Ayrıca, Rusya ile gerilimi tırmandıracak bu adım, Karadeniz'deki güvenlik ortamını da etkileyebilir. Türkiye, Montrö Sözleşmesi bağlamında Karadeniz'deki dengeleri koruma politikasını sürdürürken, bölgesel gerilimlerin artması Ankara'nın manevra alanını daraltabilir.
