ABD Pediatri Akademisi Başkanı Dr. Anne Edwards, Başkan Donald Trump'ın pazartesi günü imzaladığı çocukluk aşılarının azaltılmasını öngören başkanlık kararnamesini sert bir dille eleştirerek, uygulamanın halk sağlığı açısından 'tehlikeli' olduğunu söyledi. Dr. Edwards, kızamık vakalarının ABD'de 35 yılın en yüksek seviyesine ulaştığı ve soğuk algınlığı ile grip mevsiminin hızla yaklaştığı bir dönemde alınan bu kararın 'cesaret kırıcı' olduğunu ifade etti. Kararname, aşı zorunluluklarını kaldırmayı ve federal sağlık programlarının aşı gereksinimlerini gözden geçirmesini istiyor. Uzmanlar, aşılama oranlarının düşmesi durumunda salgın hastalıkların yeniden artabileceği uyarısında bulunuyor.
Kararnamenin İçeriği ve Tepkiler
Trump'ın imzaladığı kararname, aşı konusunda ebeveynlere daha fazla seçenek sunmayı hedefliyor. Kararname, federal kurumların özellikle okul öncesi çocuklar için zorunlu aşı politikalarını yeniden değerlendirmesini ve aşı muafiyetlerini genişletmesini öngörüyor. Ayrıca, aşı üreticilerinin ürünlerine yönelik yasal korumaların artırılması ve aşı yan etkileri konusunda daha kapsamlı raporlama yapılması isteniyor. Ancak bu karar, Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) başta olmak üzere tıp dünyasından büyük tepki çekti. AAP Başkanı Dr. Anne Edwards yaptığı açıklamada, 'Aşılar, modern tıbbın en büyük başarılarından biridir. Bu kararname, onlarca yıldır süren halk sağlığı kazanımlarını geri alma riski taşıyor' dedi. Uzmanlar, kararnamenin aşı karşıtlığı hareketini güçlendirebileceği ve toplum bağışıklığını zayıflatabileceği konusunda uyarıyor. Amerikan Tabipler Birliği (AMA) de kararnameyi kınayarak, 'Bu karar bilime değil, yanlış bilgilendirmeye dayanıyor' açıklamasında bulundu.
Kızamık Salgını ve Toplum Sağlığına Etkileri
ABD'de kızamık vakaları, 2019 yılında 1.200'ü aşarak 1994 yılından bu yana en yüksek seviyeye ulaşmıştı. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) verilerine göre, kızamık vakalarının büyük bir kısmı aşı karşıtı toplulukların yoğun olduğu bölgelerde görülüyor. Trump yönetiminin bu kararnamesi, aşı karşıtlığını teşvik eden söylemlerle örtüşmesi nedeniyle eleştiriliyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) da kızamığın yeniden dirilişine dikkat çekerek, aşılama oranlarının düşmesinin küresel bir tehdit oluşturduğu uyarısında bulunuyor. Kararnamenin, kızamık gibi önlenebilir hastalıkların yanı sıra çocuk felci ve boğmaca gibi hastalıklarda da artışa neden olabileceği belirtiliyor. Pediatri uzmanları, aşıların güvenli ve etkili olduğunu vurgularken, kararnamenin toplum sağlığını tehdit ettiğini savunuyor.
Siyasi Tartışmalar ve Bölgesel Yansımalar
Aşı politikaları, ABD'de uzun süredir siyasi bir tartışma konusu. Trump'ın kararnamesi, özellikle muhafazakar seçmen tabanına hitap ederken, Demokratlar ve sağlık uzmanları tarafından eleştiriliyor. Kararnamenin yasal olarak bağlayıcılığı tartışılırken, federal kurumların aşı gereksinimlerini gevşetmesi durumunda eyaletlerin kendi politikalarını belirleme yetkisi önem kazanıyor. Bazı eyaletlerin aşı zorunluluğunu sıkılaştırdığı bir dönemde, federal düzeyde alınan bu kararın eyaletler arası uygulama farklılıklarını artıracağı öngörülüyor. Pandemi sonrası toplumda artan aşı tereddüdü, bu kararnamenin etkisini daha da derinleştirebilir. Kararnamenin, ABD'nin uluslararası sağlık politikalarına da yansıması bekleniyor; zira ABD, küresel aşılama programlarının en büyük finansörlerinden biri konumunda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Amerika Birleşik Devletleri'ndeki aşı politikalarındaki bu değişim, küresel sağlık güvenliği açısından endişe verici bir gelişme olarak değerlendirilebilir. Türkiye, aşılama programlarını güçlendirmek için yoğun çaba sarf ederken, ABD'deki bu tür uygulamalar aşı karşıtlığı hareketlerini uluslararası düzeyde cesaretlendirebilir. Türkiye'nin sağlık diplomasisi ve aşı tedarik zinciri açısından ABD'deki gelişmeleri yakından takip etmesi önem taşıyor. Ayrıca, Türkiye'nin kendi aşılama stratejilerini güçlendirerek, küresel sağlık standartlarına bağlılığını sürdürmesi ve bu tür kararların bölgesel sağlık politikalarına etkisini izlemesi gerekiyor.
