ABD Donanması'na ait bir savaş gemisi, Doğu Pasifik Okyanusu'nda uyuşturucu kaçakçılığı yaptığından şüphelenilen bir botu hedef alan operasyonda iki kişinin hayatını kaybettiğini, altı kişinin ise kurtarıldığını duyurdu. Saldırı, ABD'nin bölgede uyuşturucu kartellerine yönelik askeri müdahalelerinin son halkası olarak kayıtlara geçti. Bu operasyonla birlikte, Trump yönetiminin Eylül ayı başında başlattığı ve "narkoteröristler" olarak adlandırılan hedeflere yönelik saldırılarda ölenlerin sayısı 210'u aştı. Olay, Pasifik'te deniz yoluyla uyuşturucu ticaretine karşı yürütülen mücadelenin giderek daha ölümcül hale geldiğini gösteriyor.
Operasyonun Arka Planı ve Şiddetlenen Çatışma
ABD Ordusu, son yıllarda özellikle Kolombiya ve Meksika merkezli uyuşturucu kartellerinin Pasifik üzerinden yürüttüğü kaçakçılık rotalarını hedef alıyor. Saldırıya uğrayan botun, süratli ve manevra kabiliyeti yüksek olan "go-fast" tipi olduğu ve yasadışı narkotik taşıdığı belirtiliyor. ABD Donanması, operasyon sırasında geminin dur ihtarına uymadığını ve tehlikeli manevralar yaptığını, bunun üzerine misket bombası benzeri mühimmat kullanarak müdahale ettiğini açıkladı. Ancak sivil toplum kuruluşları, bu tür saldırıların orantısız güç kullanımına dönüştüğünü ve sivil kayıplara yol açtığını eleştiriyor. Geçtiğimiz aylarda benzer operasyonlarda birçok balıkçı teknesinin de yanlışlıkla hedef alındığı iddia edilmişti.
Trump yönetiminin "narkoterörizm" ile mücadele politikası, uyuşturucu kartellerini terör örgütü olarak sınıflandırmayı ve onlara karşı geleneksel askeri güç kullanımını meşrulaştırmayı içeriyor. Bu bağlamda, Orta ve Güney Amerika'daki uyuşturucu organizasyonlarının mali kaynaklarını ve lojistik ağlarını hedef alan saldırılar yoğunlaştı. Ancak eleştirmenler, bu politikanın bölgede istikrarsızlığı artırdığını ve sivil halkın güvenliğini riske attığını savunuyor. Özellikle kıyı şeridinde yaşayan balıkçı toplulukları, sık sık ABD operasyonlarının yanlışlıkla hedefi haline gelmekten şikayet ediyor.
Küresel Uyuşturucu Ticareti ve ABD Müdahalesi
Doğu Pasifik, dünyanın en büyük uyuşturucu ticaret rotalarından biri olarak kabul ediliyor. Kolombiya, Peru ve Bolivya'da üretilen kokain, bu rota üzerinden Meksika ve Orta Amerika'ya, oradan da ABD'ye ulaştırılıyor. ABD Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi'ne (DEA) göre, yılda yaklaşık 1.000 ton kokain bu güzergahı kullanıyor. ABD hükümeti, bu trafiği engellemek için Donanma ve Sahil Güvenlik unsurlarını bölgede konuşlandırmış durumda. Ancak son iki ayda yaşanan ölümlü olaylar, operasyonların sıklığının ve şiddetinin arttığını gösteriyor.
Bazı uluslararası hukuk uzmanları, ABD'nin açık denizlerde gerçekleştirdiği bu saldırıların uluslararası deniz hukukunu ihlal edebileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle sivil kayıpların yaşandığı durumlarda, orantılılık ilkesinin sorgulandığı belirtiliyor. Öte yandan, ABD yönetimi bu operasyonların yasal olduğunu ve uyuşturucu kartellerine karşı etkili bir caydırıcılık sağladığını savunuyor. Bölge ülkeleri ise ABD'nin tek taraflı müdahalelerine sıcak bakmamakla birlikte, uyuşturucu ticaretinin yarattığı güvenlik tehdidi karşısında sessiz kalmayı tercih ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Pasifik'teki bu olayın doğrudan Türkiye ile ilgisi bulunmamakla birlikte, küresel uyuşturucu ticaretiyle mücadele yöntemleri açısından dikkat çekicidir. Türkiye, Afganistan kaynaklı eroin ve sentetik uyuşturucunun Avrupa'ya geçiş rotasında yer almakta ve benzer şekilde deniz ve kara yoluyla yapılan kaçakçılıkla mücadele etmektedir. ABD'nin "narkoterörizm" kavramı çerçevesinde uyguladığı askeri müdahale stratejisi, Türkiye'nin de PKK/KCK gibi terör örgütlerinin uyuşturucu kaçakçılığıyla bağlantısını kesmek için kullandığı yöntemlerle benzerlik taşıyabilir. Ancak orantısız güç kullanımının sivil kayıplara yol açması, Türk kamuoyunda hassasiyet yaratabilecek bir konudur. Ayrıca, ABD'nin bu politikasının uluslararası hukukta tartışmalı olması, Türkiye'nin kendi mücadele yöntemlerini belirlerken dikkate alması gereken bir boyuttur.
