ABD Ordusu'nun seçkin birliklerinden 101. Hava İndirme Tümeni'ne bağlı Hava Taarruz Tugayı, yapay zeka (AI) araçlarının taktik seviye planlamada beklenen performansı göstermediğini duyurdu. Tugay komutanı Albay Ryan Bell, büyük dil modellerinin (LLM) üç boyutlu uzayı kavrayamadığı için harekat planı geliştirmede yetersiz kaldığını belirtti. Açıklama, ABD Ordusu'nun AI entegrasyonuna yönelik saha testlerinin ilk somut eleştirisi olarak kaydedildi.
Taktik Planlamada Üç Boyutlu Uzay Sorunu
Albay Bell, 101. Tümen'in Fort Campbell üssünde düzenlenen bir brifingde, "Large language models don't really understand three-dimensional space. And so they're not good for developing course of action," (Büyük dil modelleri üç boyutlu uzayı gerçekten anlamıyor. Bu nedenle harekat tarzı geliştirmede iyi değiller) ifadelerini kullandı. Tugay, AI araçlarını altı ay süreyle taktik seviye keşif, ateş desteği ve lojistik planlamada test etti. Sonuçlar, AI'nın özellikle arazi analizi, düşman mevzilerinin değerlendirilmesi ve çoklu birlik koordinasyonu gibi üç boyutlu uzamsal düşünme gerektiren alanlarda başarısız olduğunu gösterdi.
Testlerde kullanılan büyük dil modelleri, metin tabanlı girdilerden harekat planı çıktıları üretebiliyor ancak fiziksel dünyanın yükseklik, eğim, bitki örtüsü ve bina yapıları gibi üçüncü boyut unsurlarını modele dahil edemiyor. Bell, "Bir harita üzerinde düşmanın nerede olduğunu söyleyebiliyor ama bir tepeciğin görüş hattını nasıl etkileyeceğini hesaplayamıyor" dedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, savunma teknolojilerinde yapay zeka kullanımına yönelik artan iyimserliğe bir soğuk duş niteliği taşıyor. ABD Savunma Bakanlığı, 2023 yılında yayımladığı AI stratejisinde, taktik seviyede karar destek sistemlerinde AI kullanımını öncelikli alan olarak belirlemişti. Ancak 101. Tümen'in saha testleri, mevcut teknolojinin savaş alanının karmaşıklığını kavramaktan uzak olduğunu ortaya koydu.
Uzmanlar, bu durumun yalnızca ABD için değil, AI askeri uygulamalarına yatırım yapan tüm ülkeler için önemli bir uyarı olduğunu vurguluyor. Özellikle Çin ve Rusya'nın savaş simülasyonlarında AI'yı yoğun şekilde kullandığı bilinirken, gerçek dünya koşullarında üç boyutlu modelleme eksikliğinin kritik bir zaafiyet yaratabileceği belirtiliyor. NATO bünyesinde de benzer testlerin sürdüğü, ancak henüz somut sonuçların paylaşılmadığı ifade ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, özellikle İHA/SİHA teknolojilerinde yapay zeka kullanımında önemli ilerlemeler kaydetmiş bir ülke olarak bu gelişmeden ders çıkarabilir. Taktik seviye AI araçlarının üç boyutlu uzamsal düşünememesi, Türk savunma sanayiinin geliştirdiği otonom sistemlerin karar alma mekanizmalarının da benzer sınırlamalarla karşılaşabileceğini gösteriyor. Ayrıca Türkiye'nin askeri AI yatırımlarının sadece algoritmik yeteneklere odaklanmak yerine, fiziksel dünya modellemesi ve simülasyon teknolojilerini de kapsaması gerektiği anlaşılıyor. Bu bağlamda, ASELSAN ve TÜBİTAK gibi kurumların üç boyutlu haritalama ve arazi analizi yapabilen AI sistemlerine öncelik vermesi, sahada etkinlik açısından kritik önem taşıyor.
