ABD ordusunun, İran'ın uluslararası yaptırımları delmek için kullandığı kaçakçılık taktiklerini kopyalayarak Basra Körfezi'nde petrol taşıdığı ortaya çıktı. Middle East Eye'ın haberine göre, ABD Merkez Kuvvetleri (CENTCOM) tarafından yürütülen operasyon, İran'ın yıllardır kullandığı yöntemlerin birebir aynısıydı: geceleri ışıksız seyir, sahte bayrak ve gemi kimliği değiştirme. Haber, ABD Savunma Bakanlığı'nın iç belgelerine dayandırılıyor.
Gelişmenin arka planı
İran, uzun yıllardır ABD yaptırımlarından kaçmak için karmaşık bir deniz kaçakçılığı ağı kullanıyor. Tankerlerini geceleri transponder kapatarak, sahte bayrak çekerek ve gemi adlarını değiştirerek sevk ediyor. ABD ise bu yöntemleri kınamakla kalmıyor, aynı zamanda kendi operasyonlarında kullanıyor. CENTCOM, 2023 yılında İran'a ait olduğu iddia edilen birkaç tankere el koydu ve içlerindeki petrolü ABD'ye taşıdı. Bu operasyonlarda ABD, İran'ın taktiklerini birebir uyguladı: gemileri geceleri ışıksız hareket ettirdi, sahte bayrak kullandı ve rotalarını gizledi.
Belgelere göre, ABD ordusu bu taktikleri “düşmanı şaşırtma” olarak nitelendiriyor. Ancak eleştirmenler, ABD'nin kendi koyduğu kuralları çiğnediğini ve uluslararası deniz hukukunu ihlal ettiğini savunuyor. Özellikle, el konulan petrolün mülkiyeti konusunda tartışma var. ABD, petrolün İran Devrim Muhafızları'na ait olduğunu ve yaptırımlar kapsamında yasal olarak el konulabileceğini iddia ediyor. Oysa İran, petrolün özel şirketlere ait olduğunu ve ABD'nin uluslararası hukuku ihlal ettiğini söylüyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu olay, ABD'nin İran'a karşı yürüttüğü “maksimum baskı” politikasının bir parçası. ABD, İran'ın petrol ihracatını sıfırlamak için deniz kuvvetlerini kullanıyor. Ancak bu yöntemler, bölgede gerilimi tırmandırıyor. İran, ABD'nin bu taktiklerini “korsanlık” olarak nitelendiriyor ve misilleme tehdidinde bulunuyor. Bu durum, Basra Körfezi'nde sıcak çatışma riskini artırıyor. Ayrıca, ABD'nin kendi kurallarını ihlal etmesi, uluslararası toplumda güvenilirliğini zedeliyor. Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne göre, devletlerin açık denizde yabancı bayraklı gemilere müdahalesi sınırlıdır. ABD'nin bu operasyonları, hukuki tartışmalara yol açıyor.
Bölgesel olarak, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri, ABD'nin bu hamlelerini sessizce destekliyor. Çünkü İran'ın petrol ihracatındaki azalma, onların pazar payını artırıyor. Ancak bu durum, OPEC içinde gerilime neden oluyor. Ayrıca, Çin ve Rusya, ABD'nin bu taktiklerini kınayarak, kendi deniz güçlerini bölgeye kaydırıyor. Bu da bölgeyi “yeni bir Soğuk Savaş” arenasına dönüştürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin enerji güvenliği ve bölgesel istikrarı açısından kritik. Türkiye, enerji ihtiyacının önemli bir kısmını Körfez'den karşılıyor. ABD-İran gerginliği, Körfez'de petrol sevkiyatını aksatabilir ve fiyatları yükseltebilir. Ayrıca, ABD'nin uluslararası hukuku ihlal eden yöntemleri, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji arama faaliyetlerini de etkileyebilir. Türkiye, kendi deniz yetki alanlarında benzer müdahalelere maruz kalma endişesi taşıyor. Bu nedenle, Ankara'nın bölgesel enerji koridorlarını çeşitlendirme ve kendi deniz güvenliğini artırma çabaları hız kazanabilir.
