ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC) verilerine göre, Amerika Birleşik Devletleri'nde ölüm oranı 2025 yılında tarihin en düşük seviyesine geriledi. Bu düşüşte başta aşırı doz uyuşturucu kaynaklı ölümler ile COVID-19 pandemisinin yol açtığı can kayıplarındaki belirgin azalma etkili oldu. Uzmanlar, bu olumlu tablonun arkasında halk sağlığı politikalarındaki iyileştirmeler ve aşılama programlarının başarısının yattığını belirtiyor.
Düşüşün Arkasındaki Veriler
CDC'nin yayımladığı geçici verilere göre, 2025 yılında ABD'de kaba ölüm oranı her 100 bin kişide 670,5 olarak kaydedildi. Bu rakam, bir önceki yılki 695,9 seviyesine kıyasla %3,7'lik bir düşüşü temsil ediyor. Aşırı doz kaynaklı ölümler, 2024'teki yaklaşık 107 bin seviyesinden 2025'te 95 bine gerileyerek %11'lik bir düşüş gösterdi. COVID-19 kaynaklı ölümler ise aynı dönemde %38 oranında azalarak 35 bine indi. Kalp hastalıkları ve kanser gibi temel ölüm nedenleri de düşüş eğilimi sergiledi. Ancak diğer yandan trafik kazaları ve ateşli silah kaynaklı ölümlerde hafif artışlar gözlemlendi. Genel olarak tablo, pandemi sonrası toparlanma sürecinde halk sağlığı önlemlerinin etkisini gösteriyor.
Küresel ve Bölgesel Yansımalar
ABD'deki bu olumlu trend, dünya genelinde de dikkatle izleniyor. Gelişmiş ülkeler benzer şekilde ölüm oranlarını düşürme çabası içinde. Ancak ABD'nin opioid kriziyle mücadelesi, diğer ülkeler için önemli bir ders niteliğinde. Avrupa ülkeleri ve Kanada, aşırı doz ölümleriyle mücadelede ABD'nin uyguladığı zarar azaltma stratejilerini incelemeye aldı. Özellikle nalokson dağıtımı ve tedavi merkezlerinin yaygınlaştırılması, dünya çapında uyuşturucu bağımlılığıyla mücadelede referans alınıyor. Ayrıca COVID-19 pandemisinin ardından aşılamanın önemi bir kez daha vurgulanırken, ABD'nin kazandığı deneyim, gelecekteki olası pandemilere karşı hazırlık çalışmalarına yön veriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki ölüm oranının rekor seviyeye düşmesi, Türkiye'nin halk sağlığı politikaları açısından önemli çıkarımlar barındırıyor. Türkiye'de de son yıllarda uyuşturucu bağımlılığıyla mücadele kapsamında çeşitli tedavi merkezleri açılmış ve farkındalık kampanyaları düzenlenmişti. CDC verileri, zarar azaltma programlarının (iyi donanımlı tedavi merkezleri, nalokson erişimi) etkili olabileceğini gösteriyor. Aynı zamanda COVID-19 salgını sonrası Türkiye'nin aşılama programları da benzer başarıyı yakalamış, can kayıpları azalmıştı. Bu deneyim, Türkiye'nin pandemi yönetimi ve bağımlılıkla mücadelede uluslararası işbirliğini artırmasına katkı sağlayabilir. ABD verilerinden çıkarılacak dersler, Türk sağlık sisteminin krizlere hazırlıklı olmasına ve politika geliştirmesine yardımcı olabilir.
