ABD Kongresi’ne sunulan yeni bir yasa tasarısı, federal öğrenci kredisi borçlarını yüzde 0 faiz oranıyla yeniden finanse ederek milyonlarca Amerikalının cebine binlerce dolar bırakmayı hedefliyor. Temsilciler Meclisi üyesi Joe Morelle tarafından hazırlanan "Öğrenci Kredisi Faizsizleştirme Yasası", mevcut federal öğrenci kredilerinin tamamının kapsanmasını öngörüyor. Tasarı yasalaşırsa, borçlular gelecekteki ödemelerinde faiz yükü taşımayacak, yalnızca anapara borcunu geri ödeyecek.
Gelişmenin Arka Planı
ABD'de öğrenci kredisi borcu, 1,7 trilyon doları aşarak ülkenin en büyük tüketici borcu kategorilerinden biri haline geldi. Yaklaşık 45 milyon kişinin borçlu olduğu bu sistemde, faiz oranları yıllık yüzde 2,75 ile yüzde 6,8 arasında değişiyor. Tasarının mimarı Morelle, mevcut sistemin öğrencileri "borç tuzağına" ittiğini, faiz yükünün anaparayı aşan ödemelere yol açtığını vurguluyor. Yeni düzenleme, daha önce Başkan Joe Biden’ın kısmi borç silme planlarının Yüksek Mahkeme tarafından engellenmesinin ardından gelen en kapsamlı girişim olarak dikkat çekiyor.
Tasarıya göre, ABD Eğitim Bakanlığı mevcut tüm federal kredileri sıfır faizli yeni kredilere dönüştürecek. Bu işlem için borçluların herhangi bir başvuru yapması gerekmeyecek; otomatik olarak tüm hesaplara yansıtılacak. Uzmanlar, yasanın özellikle düşük gelirli ailelerden gelen öğrenciler için bir can simidi olabileceğini belirtiyor. Ancak tasarının bütçeye maliyeti henüz netleşmiş değil; bazı tahminler federal hükümetin yıllık 5-10 milyar dolar gelir kaybına uğrayacağını öngörüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'nin öğrenci kredisi krizi, gelişmiş ülkelerde yükseköğrenimin finansmanına yönelik tartışmaları yeniden alevlendirdi. Birleşik Krallık, Avustralya ve Kanada gibi ülkelerde de benzer borç yapıları bulunuyor; ancak faiz oranları ABD'ye kıyasla genellikle daha düşük. Küresel ölçekte, eğitim borçlarının GSYH içindeki payı giderek artarken, IMF gibi kuruluşlar bu durumun ekonomik büyümeyi yavaşlatan bir faktör haline geldiğine dikkat çekiyor. Tasarının yasalaşması, diğer ülkelerde de benzer düzenlemeler için bir örnek teşkil edebilir. Öte yandan, muhafazakar çevreler bu tür müdahalelerin piyasa mekanizmalarını bozduğu ve eğitim kurumlarını daha yüksek ücretler belirlemeye teşvik ettiği eleştirisini yapıyor.
Tasarının kısa vadede yasalaşma ihtimali düşük görülse de, Kasım 2024 seçimleri öncesinde önemli bir siyasi tartışma konusu haline gelmesi bekleniyor. Demokrat Parti’nin ilerici kanadı tarafından desteklenen düzenleme, Cumhuriyetçilerin çoğunlukta olduğu Temsilciler Meclisi'nde zorlu bir süreçten geçecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de öğrenci kredisi sistemi ABD'dekinden farklı işlese de, bu gelişme küresel eğitim borçlanması tartışmalarına ışık tutuyor. Kredi ve Yurtlar Kurumu (KYK) tarafından verilen öğrenim kredilerinin faiz oranları, enflasyon karşısında eriyen bir yapıya sahip. Ancak ABD'deki gibi yüksek faiz yükü bulunmuyor. Yine de, eğitimin finansmanı ve gençlerin borç yükü, Türkiye'de de giderek artan bir sorun alanı. Bu tasarının Türkiye'deki politika yapıcılar için bir referans olması mümkün; ancak doğrudan bir etkisi beklenmemeli. Zira Türkiye'de eğitim kredileri daha çok devlet destekli olup piyasa koşullarından bağımsız şekilde düzenleniyor.
