Çin devlet televizyonu CCTV, dünyanın en uzun süre hizmet veren uçak gemisi USS Nimitz'in 'altın çağının bittiğini' ve bu durumun ABD filosunun genelindeki yorgunluğu yansıttığını, ülkenin gemi inşa kapasitesindeki düşüşe işaret ettiğini bildirdi. Çarşamba günü yayınlanan raporda, ABD Donanması'nın en yaşlı uçak gemisi olan Nimitz'in, 1975'teki hizmete girişinden bu yana onlarca yıl boyunca ABD deniz gücünün sembolü olduğu, ancak artık emekliliğine yaklaşırken, ABD filosunun karşı karşıya olduğu zorlukların bir göstergesi haline geldiği vurgulandı.
Gelişmenin Arka Planı
USS Nimitz (CVN-68), 3 Mayıs 1975'te ABD Donanması'nda hizmete girdi ve o günden bu yana dünyanın en uzun süre aktif kalan uçak gemisi unvanını taşıyor. California, San Diego'daki evi olan Naval Air Station North Island'da konuşlu olan gemi, Pasifik Filosu'nun amiral gemisi olarak görev yapıyor. Nimitz, 50 yılı aşkın hizmet süresi boyunca Vietnam Savaşı'ndan Irak Savaşı'na, Afganistan'dan Suriye'ye kadar çok sayıda çatışmada ABD'nin deniz gücünü temsil etti.
CCTV'nin raporu, ABD Donanması'nın 2025 mali yılı bütçe teklifine atıfta bulunarak, Nimitz'in 2026'da hizmet dışı bırakılmasının planlandığını, ancak bu tarihin ertelenebileceğinin sinyallerini verdi. Rapor, ABD Donanması'nın mevcut filo envanterindeki yaşlanma sorununa dikkat çekiyor; Nimitz'in yanı sıra Eisenhower ve Roosevelt gibi Nimitz sınıfı diğer gemilerin de önümüzdeki on yıl içinde emekliye ayrılması bekleniyor. Bu durum, ABD'nin gemi inşa endüstrisindeki kapasite daralmasıyla birleşince, filonun sayısal olarak küçülmesi ve maliyetlerin artması anlamına geliyor.
Uzmanlar, ABD'nin ticari gemi inşa kapasitesinin son 30 yılda önemli ölçüde azaldığını, askeri gemi inşa programlarının ise hem gecikmeler hem de bütçe aşımlarıyla mücadele ettiğini belirtiyor. Örneğin, yeni nesil Gerald R. Ford sınıfı uçak gemisi USS Enterprise (CVN-80) inşaatı, elektromanyetik fırlatma sistemi (EMALS) gibi yeni teknolojilerdeki zorluklar nedeniyle ertelendi. Columbia sınıfı denizaltıların programı da benzer sıkıntılarla karşı karşıya.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Nimitz'in yaşlanması, ABD'nin özellikle Asya-Pasifik bölgesindeki deniz gücü projeksiyonunu doğrudan etkiliyor. CCTV'nin raporu, ABD'nin Çin'e karşı 'Çin'in Yükselişi' karşısında askeri caydırıcılığını sürdürme çabalarında bu eskiyen filonun zorluklar yaşadığını öne sürüyor. Çin'in kendi uçak gemisi programı — üçüncü gemisi Fujian dahil olmak üzere — hızla ilerlerken, ABD'nin mevcut filodaki yorgunluk, bölgesel güç dengesinde önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Uçak gemisi bulundurmanın maliyeti ve lojistik zorlukları göz önüne alındığında, ABD filosundaki bu 'yorgunluk' belirtileri, yalnızca askeri operasyonları değil, aynı zamanda ABD'nin küresel ittifak sistemindeki güvenilirliğini de etkileyebilir. Bazı analistler, ABD'nin deniz gücündeki bu göreceli gerilemenin, müttefiklerin kendi savunma kapasitelerini artırma baskısını da artırdığını savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD donanmasındaki bu yorgunluk belirtileri, Türkiye'nin savunma politikaları açısından dolaylı ama önemli etkiler barındırıyor. ABD'nin deniz gücündeki zorlanma, Doğu Akdeniz ve Karadeniz'deki angajmanlarının azalmasına yol açabilir. Bu durum, Türkiye'nin kendi deniz gücünü artırma çabalarını (örneğin MİLGEM projesi ve TCG Anadolu) daha da anlamlı kılıyor. Ayrıca, ABD'nin gemi inşa kapasitesindeki zayıflık, Türkiye'nin insansız deniz araçları (İDA) gibi alanlardaki yenilikçi savunma sanayi ürünlerinin küresel pazardaki rekabet gücünü artırabilir. Kalkınma, savunma sanayinde öngörülebilir ve sürdürülebilir bir kapasiteye sahip olmanın stratejik önemini bir kez daha gösteriyor.
