ABD Afrika Komutanlığı (AFRICOM) Komutanı Orgeneral Michael Langley, Amerika Birleşik Devletleri'nin Nijerya'da İslam Devleti (IŞİD) militanlarına karşı yürüttüğü son operasyon kapsamında bölgeye sevk ettiği kuvvetlerin büyük bölümünü geri çektiğini açıkladı. Langley, Abuja yönetiminin talebi doğrultusunda şu anda Nijerya'ya istihbarat desteği sağlandığını ve operasyonun ardından kuvvetlerin yeniden konuşlandırıldığını belirtti. AFRICOM Komutanı'nın bu açıklaması, ABD'nin Sahel bölgesindeki askeri varlığına ilişkin soru işaretlerini de beraberinde getirdi. ABD'nin Nijerya'daki operasyonu, özellikle bölgede artan terör tehditlerine karşı ortak bir güvenlik iş birliğinin parçası olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı
Nijerya, yıllardır kuzeydoğusunda Boko Haram ve daha sonra IŞİD'e bağlı Batı Afrika Vilayeti (ISWAP) gibi silahlı gruplarla mücadele ediyor. ABD, bu gruplarla mücadelede Nijerya ordusuna eğitim, istihbarat ve lojistik destek sağlıyor. Ancak ABD'nin askeri varlığı son yıllarda kademeli olarak azaltılmış durumda. Orgeneral Langley, Nijerya'nın ev sahipliğinde düzenlenen bir basın toplantısında yaptığı açıklamada, "Operasyon tamamlandı. Kuvvetlerimiz artık başka görevlere kaydırıldı, ancak Nijerya'nın talebi üzerine yeniden konuşlandırılan istihbarat birimlerimiz hâlâ aktif destek sağlıyor" ifadelerini kullandı.
ABD'nin çekilme kararı, Nijerya'daki terör örgütlerine karşı mücadelenin seyrini etkileyebilir. Uzmanlar, ABD'nin istihbarat desteğinin devam etmesinin önemli olduğunu vurguluyor. Nijerya ordusu, son aylarda ISWAP liderlerinin etkisiz hâle getirilmesi de dâhil olmak üzere bazı başarılar elde etmişti. Ancak bu başarıların kalıcı olup olmayacağı soru işareti.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'nin Nijerya'dan kuvvet çekmesi, Sahel bölgesinde Fransa ve diğer Batılı ülkelerin de çekilme eğiliminde olduğu bir döneme denk geliyor. Mali, Burkina Faso ve Nijer'de askeri cuntaların yönetimi ele geçirmesi ve Rusya'nın artan etkisi, Batılı güçlerin bölgedeki varlığını sorgulamasına yol açmıştı. ABD'nin Nijerya'daki varlığının azalması, Batı Afrika'da terörle mücadele çabalarının zayıflamasına neden olabilir. Öte yandan, Nijerya hükümeti, kendi askerî kapasitesini artırmak ve daha bağımsız bir güvenlik politikası izlemek istediğini sık sık dile getiriyor.
Bölgesel güçlerden Çad, Nijer, Benin ve Kamerun'un da dâhil olduğu Çad Gölü Havzası Komisyonu üyesi ülkeler, ortak operasyonlarla terörle mücadelede koordinasyon sağlamaya çalışıyor. Ancak bu ülkelerin kaynak yetersizliği ve siyasi istikrarsızlıklar nedeniyle etkin bir mücadele yürütmekte zorlandığı biliniyor. ABD'nin çekilmesi, bu ülkelerin elini zayıflatabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin Nijerya'dan kuvvet çekmesi, Türkiye'nin Afrika politikası açısından dikkatle değerlendirilmesi gereken bir gelişmedir. Türkiye, son yıllarda Afrika kıtasında askerî ve diplomatik varlığını artırmakta, özellikle Somali, Libya, Sudan ve Nijer gibi ülkelerde güvenlik iş birlikleri geliştirmektedir. Nijerya'nın Batı Afrika'da kilit bir güç olması, Türkiye'nin bu ülkeyle ilişkilerini daha da önemli kılmaktadır. ABD varlığının azalması, terör örgütlerine karşı mücadelede bir boşluk yaratabilir; bu durum Türkiye'nin mevcut istihbarat ve güvenlik iş birliklerini güçlendirmesini gerektirebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Afrika'daki nüfuz mücadelesinde rakiplerinin geri çekilmesi fırsatı da değerlendirilmelidir. Ancak Türkiye'nin kaynakları sınırlıdır ve bölgeye aşırı angaje olmaktan kaçınması stratejik bir tercih olabilir.
