ABD Gıda ve İlaç Dairesi'nin (FDA) danışma paneli, mRNA teknolojisiyle geliştirilen ilk grip aşısına onay verilmesi için Perşembe günü bir araya geldi. Moderna'nın ürettiği ve mFlusvia adı verilen aşı, Kovid-19 pandemisinin sona ermesinde kilit rol oynayan aynı mRNA teknolojisini kullanıyor. Şirket, aşının 50 yaş ve üzeri yetişkinler için kullanılmasını öneriyor. Panelin kararı, grip aşılarında yeni bir dönemin kapısını aralayabilir.
Modernanın mRNA grip aşısı: mFlusvia
Moderna, Kovid-19 aşısıyla kazandığı deneyimi grip aşısına taşıyor. mRNA teknolojisi, virüsün genetik kodunu kullanarak bağışıklık sistemini uyarıyor ve bu sayede vücudun kendi antikorlarını üretmesini sağlıyor. Geleneksel grip aşıları ise virüsün zayıflatılmış ya da ölü haliyle üretiliyor. Moderna'nın aşısı, mevsimsel grip virüslerinin sürekli değişen yapısına daha hızlı uyum sağlamayı hedefliyor.
FDA danışma panelinin toplantısı, aşının güvenliği ve etkinliği üzerine yapılan klinik çalışmaların sonuçlarını değerlendiriyor. Moderna, geçtiğimiz yıl yayımladığı verilerde aşının, geleneksel grip aşılarına kıyasla daha yüksek koruma sağladığını iddia etti. Ancak uzmanlar, mRNA aşılarının uzun vadeli etkilerinin henüz tam olarak bilinmediğini ve daha fazla veriye ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor.
Küresel grip aşısı pazarı ve rekabet
Grip aşısı pazarı, yılda milyarlarca dolarlık bir hacme sahip ve geleneksel üreticiler (Sanofi, GlaxoSmithKline, CSL Seqirus) arasında paylaşılıyor. mRNA teknolojisi, aşı üretim süresini kısalttığı ve virüs mutasyonlarına hızlı yanıt verme potansiyeli taşıdığı için oyun değiştirici olarak görülüyor. Moderna'nın yanı sıra Pfizer ve BioNTech de mRNA grip aşıları üzerinde çalışıyor. Bu rekabet, aşı fiyatlarını düşürebilir ve daha geniş kitlelere ulaşmayı sağlayabilir.
mRNA teknolojisinin grip aşısında kullanılması, aynı zamanda Kovid-19'a karşı geliştirilen aşıların güvenilirliğine dair endişeleri yeniden gündeme getirebilir. Ancak FDA ve Dünya Sağlık Örgütü, mRNA aşılarının güvenli olduğunu ve yan etkilerin genellikle hafif olduğunu vurguluyor. Moderna'nın aşısı onay alırsa, 2024-2025 grip sezonunda kullanıma sunulması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin de içinde bulunduğu küresel aşı pazarını yakından ilgilendiriyor. Türkiye, grip aşılarını büyük ölçüde ithal ediyor ve yerli aşı üretiminde henüz mRNA teknolojisine sahip değil. mRNA grip aşısının piyasaya sürülmesi, Türkiye'nin aşı tedarik zincirinde yeni bir seçenek oluşturabilir. Ancak Türkiye'nin bu teknolojiye erişimi, fikri mülkiyet hakları ve lisans anlaşmalarına bağlı. Ayrıca, Türkiye'nin kendi mRNA aşı teknolojisini geliştirme çabaları açısından bu gelişme bir referans noktası olabilir. Sağlık Bakanlığı'nın bu alandaki ilerlemeleri takip etmesi ve yerli üretim için adımlar atması stratejik önem taşıyor.
