Bir ABD federal yargıcı, eski Başkan Donald Trump'ın yüksek vasıflı yabancı işçiler için H-1B vize başvurularında talep ettiği 100 bin dolarlık ek ücreti geçersiz kıldı. Kaliforniya Kuzey Bölgesi Bölge Yargıcı Jeffrey S. White, “Başkanın H-1B başvurularına vergi koyma yetkisi veya devredilmiş bir yetkisi yoktur” ifadelerini kullanarak, söz konusu ücretin Kongre'nin onayı olmadan uygulanamayacağına hükmetti. Karar, Trump döneminde çıkarılan ve teknoloji şirketleri ile yabancı işgücüne bağımlı sektörleri hedef alan bir düzenlemenin hukuki engeline takılması anlamına geliyor.
Gelişmenin Arka Planı
Trump yönetimi, 2020 yılında yayımladığı bir başkanlık bildirisiyle, H-1B vizesi almak isteyen şirketlerden 100 bin dolar, L-1 vizesi başvurularından ise 15 bin dolar ek ücret talep etmişti. Bu düzenleme, özellikle Silikon Vadisi'ndeki teknoloji devleri ve Hindistan merkezli danışmanlık firmaları tarafından tepkiyle karşılanmıştı. H-1B programı, ABD'de talep gören ancak yerel işgücünde yeterli sayıda bulunmayan meslekler için yabancı işçilere çalışma izni veriyor. Uygulama çoğunlukla yazılım geliştiriciler, mühendisler ve bilim insanlarını kapsıyor. Trump'ın düzenlemesi, “Amerikalı işçileri koruma” söylemiyle yapılmış ancak eleştirmenler bunu “ticari bir engel” ve “yabancı düşmanı bir politika” olarak nitelendirmişti.
Dava, teknoloji sektöründe faaliyet gösteren ITServe Alliance ve bireysel bazı H-1B başvuru sahipleri tarafından açılmıştı. Yargıç White, kararında hükümetin masrafları karşılamak için ücret talep edebileceğini ancak bu miktarın aşırı olduğunu ve gerçek maliyetlerle ilgisi bulunmadığını vurguladı. Ayrıca, söz konusu ücretin “vergi” niteliğinde olduğunu ve bu nedenle sadece Kongre'nin yetki alanına girdiğini belirtti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu karar, sadece ABD içinde değil, küresel ölçekte de yankı uyandırdı. H-1B programı, özellikle Hindistan, Çin ve Kanada gibi ülkelerden binlerce nitelikli işgücünü ABD'ye çekiyor. Karar, bu ülkelerdeki işçi ve şirketler için bir rahatlama yaratırken, ABD'nin yetenekli işgücüne kapılarını açık tutma isteğini de teyit ediyor. Biden yönetiminin bu konuda daha ılımlı bir politika izlemesi beklenirken, yargı kararı Trump’ın kısıtlayıcı politikalarına karşı bir zafer olarak görülüyor. Öte yandan, ABD'de göçmen karşıtı çevreler, bu tür ücretlerin Amerikan işçisini koruyacağını savunmaya devam ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD'ye yüksek vasıflı işgücü gönderen ülkeler arasında sınırlı bir paya sahip olsa da, bu karar dolaylı olarak Türk şirketlerini ve çalışanlarını etkileyebilir. Özellikle teknoloji alanında ABD'de iş veya eğitim fırsatı arayan Türk vatandaşları için H-1B sürecinin maliyetinin düşmesi, rekabet avantajı sağlayabilir. Ayrıca, Trump döneminde yaşanan vize kısıtlamalarının yargı tarafından geri çevrilmesi, ABD-Türkiye ilişkilerinde göç politikası alanında yeni bir dönemin sinyali olarak okunabilir. Türk şirketleri için ise, ABD pazarına açılmada nitelikli işgücü transferinin kolaylaşması, yatırım kararlarını olumlu etkileyebilir.
