ABD'de bir federal yargıç, Başkan Donald Trump yönetiminin, yabancı nitelikli işçilere yönelik H-1B vize programı kapsamında başvuru ücretini 100 bin dolara çıkarma planını geçici olarak bloke etti. Karar, özellikle teknoloji devlerinin yoğun biçimde kullandığı bu vize türünde köklü bir değişiklik öngören düzenlemeye karşı açılan davada alındı. Yargıç, planın uygulanması halinde geri dönülemez zararlar doğabileceğini belirterek, dava sürecinin sonucuna kadar düzenlemenin askıya alınmasına hükmetti.
Gelişmenin arka planı
1990 yılından bu yana mevcut haliyle uygulanan H-1B vize programı, her yıl 85 bin yabancı nitelikli işçinin ABD'de çalışmasına olanak tanıyor. Bu kontenjanın 20 bini, yüksek lisans veya doktora derecesine sahip başvuru sahiplerine ayrılmış durumda. Program, özellikle Silikon Vadisi'ndeki teknoloji şirketleri tarafından yazılım mühendisleri, veri bilimcileri ve diğer uzman pozisyonlar için yoğun biçimde kullanılıyor.
Trump yönetimi, 'Amerikalı işçileri koruma' söylemiyle H-1B vize ücretlerini artırmayı ve başvuru sürecini zorlaştırmayı hedeflemişti. Plan kapsamında, işverenlerin her bir H-1B başvurusu için 100 bin dolar ödemesi öngörülüyordu. Bu, mevcut ücretin yaklaşık 10 katına denk geliyor. Yönetim, yüksek ücretlerin şirketleri Amerikalı işçileri tercih etmeye zorlayacağını savunurken, teknoloji sektörü temsilcileri bu adımın inovasyonu baltalayacağını ve ABD'yi yetenekli yabancı işçiler için cazibesiz hale getireceğini dile getirdi.
Yargıcın kararı, bu hafta başında Kaliforniya'nın kuzey bölgesinde bir federal mahkemede alındı. Dava, teknoloji şirketleri ve göçmenlik hakları savunucuları tarafından açılmıştı. Yargıç, 'Bu düzenleme, programın yasal çerçevesini aşmakta ve keyfi bir maliyet yükü getirmektedir' ifadelerini kullanarak kararını gerekçelendirdi.
Bölgesel ve küresel boyut
Trump yönetiminin H-1B vize politikaları, sadece ABD'de değil, küresel ölçekte de yankı uyandırıyor. Hindistan ve Çin gibi ülkelerden gelen yazılım mühendisleri, programın en yoğun kullanıcıları arasında. ABD'deki teknoloji şirketleri, bu vizeler sayesinde dünyanın dört bir yanından yetenekli işçileri istihdam ediyor. Ücret artışı planı, özellikle küçük ve orta ölçekli start-up'lar için ciddi bir engel oluşturacaktı.
Karar, ABD'deki göçmenlik politikalarının yargı denetimiyle şekillenmeye devam ettiğini gösteriyor. Yargıcın bloke kararı, davanın esasına ilişkin nihai bir karar olmasa da, Trump yönetiminin göçmenlik alanındaki sıkılaştırma politikalarına karşı önemli bir hukuki engel olarak değerlendiriliyor. Analistler, bu tür davaların önümüzdeki dönemde artarak devam edebileceğini, özellikle de Kasım ayındaki başkanlık seçimleri öncesinde konunun daha da siyasallaşabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
H-1B vize politikasındaki bu gelişme, Türk teknoloji profesyonelleri ve akademisyenleri için de önem taşıyor. ABD'de çalışan veya çalışmayı hedefleyen Türk vatandaşları, vizelerin maliyet artışı ve kısıtlamalarından doğrudan etkilenecek. Türkiye'den ABD'ye nitelikli iş gücü akışı, özellikle yazılım ve mühendislik alanlarında yoğunlaşıyor. Yargıcın kararı, geçici de olsa bu akışın devamını sağlıyor. Ayrıca, Türk teknoloji şirketlerinin ABD pazarına açılım stratejileri, vize politikalarındaki belirsizliklerden etkilenebilir. Bu gelişme, Türk dış politikası açısından ABD ile ilişkilerde düşük profilli bir teknik konu olarak kalsa da, vize süreçlerinin Türk vatandaşları için kolaylaştırılması yönünde bir argüman olarak kullanılabilir.
