ABD'de federal bir yargıç, eski Başkan Joe Biden'ın anı kitabı hazırlıklarına ilişkin ses kayıtlarının kamuya açıklanmasını engellemek için açtığı davayı reddetti. Biden, söz konusu kayıtların yayınlanmasının özel hayatın gizliliği hakkını ihlal edeceğini savunmuştu. Karar, Washington DC Bölge Mahkemesi Yargıcı Timothy J. Kelly tarafından verildi.
Gelişmenin arka planı
Eski Başkan Biden, 2017 yılında yayınlanan "Promise Me, Dad" adlı anı kitabının hazırlık aşamasında yapılan röportajların ses kayıtlarını içeren belgelerin kamuya açıklanmasını önlemek için geçen yıl dava açmıştı. Biden'ın avukatları, kayıtların kişisel ve özel nitelikte olduğunu, ayrıca Başkanlık Kayıtları Yasası'nın eski başkanlara tanıdığı gizlilik hakkı kapsamında korunması gerektiğini iddia etmişti.
Davayı açan taraf ise, kamu yararına çalışan bir sivil toplum kuruluşu olan Judicial Watch'tı. Kuruluş, Başkanlık Kayıtları Yasası çerçevesinde Biden'ın başkanlık dönemine ait kayıtların kamuya açıklanması talebinde bulunmuştu. Judicial Watch, özellikle Biden'ın oğlu Hunter Biden'ın iş bağlantılarına ilişkin kayıtların da bulunduğu bu belgelerin şeffaflık ilkesi gereği açıklanması gerektiğini savunuyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu dava, ABD'de eski başkanların gizlilik hakları ile kamu yararı arasındaki hassas dengeyi bir kez daha gündeme getirdi. Başkanlık Kayıtları Yasası, başkanlık belgelerinin tarihsel önemini vurgularken, eski başkanlara da belirli bir süre gizlilik hakkı tanıyor. Biden'ın avukatları, kayıtların yayınlanmasının siyasi amaçlı saldırılara yol açabileceğini öne sürmüştü.
Yargıç Kelly, kararında, söz konusu kayıtların kamuya açıklanmasının özel hayatın gizliliğini ihlal etmeyeceğini, aksine kamu yararının bu kayıtların açıklanmasını gerektirdiğini belirtti. Karar, Biden'ın başkanlık dönemine ilişkin belgelerin açıklanması yönünde bir emsal oluşturabilir.
Bu gelişme, ABD siyasetinde eski başkanların belgelerinin gizliliği konusundaki tartışmaları alevlendirdi. Özellikle Trump'ın başkanlık belgelerinin açıklanmasına yönelik davalar da benzer argümanlar içeriyor. Biden davası, eski başkanların kişisel gizlilik hakları ile tarihsel şeffaflık talepleri arasındaki gerilimi yansıtıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu dava doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, ABD'de eski başkanların belgelerinin açıklanmasına ilişkin gelişmeler, Türkiye'nin de içinde bulunduğu uluslararası sistemde şeffaflık ve hesap verebilirlik standartlarını etkileyebilir. Özellikle ABD'nin müttefikleriyle ilişkilerinde geçmiş dönemlere ait belgelerin açıklanması, zaman zaman diplomatik krizlere yol açabiliyor. Bu karar, ABD'nin bilgi edinme hakkına verdiği önemi gösterirken, benzer davaların gelecekte Türkiye'yi ilgilendiren belgelerin açıklanmasına da zemin hazırlayabileceği değerlendiriliyor.
