ABD Senatosu üyesi ve Cumhuriyetçi Parti'nin dış politika alanındaki en etkili isimlerinden Lindsey Graham, kısa süren bir hastalığın ardından bugün hayatını kaybetti. 68 yaşındaki senatörün, geçtiğimiz hafta Ukrayna'nın başkenti Kiev'de Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile bir araya geldikten sonra rahatsızlandığı ve tedavi altına alındığı öğrenildi. Graham'ın ani ölümü, Washington'da ve uluslararası kamuoyunda şok etkisi yarattı.
Gelişmenin arka planı
Lindsey Graham, 2003 yılından bu yana Güney Karolina eyaletini temsilen ABD Senatosu'nda görev yapıyordu. Cumhuriyetçi Parti içinde özellikle savunma ve dış politika konularındaki sert çıkışlarıyla tanınan Graham, Rusya'ya karşı izlenen politikaların mimarlarındandı. Ukrayna'ya yapılan askeri yardımların en güçlü savunucularından biriydi ve sık sık Kiev yönetimine desteğini vurguluyordu.
Son olarak geçtiğimiz hafta Ukrayna'ya gerçekleştirdiği ziyaret sırasında Zelenskiy ile bir araya gelen Graham, ülkenin doğusundaki çatışmalar ve ABD yardımlarının etkinliği konusunda görüşmeler yapmıştı. Ziyaretin ardından yayınladığı açıklamada, 'Ukrayna'nın zaferi, özgür dünyanın zaferidir' ifadelerini kullanmıştı.
Graham'ın sağlık durumuna ilişkin ilk bilgiler, Kiev'den Washington'a dönüşü sırasında rahatsızlandığı yönünde. Senatörün ekip arkadaşları, hastalığın 'ani ve beklenmedik' olduğunu belirtti. Sağlık yetkilileri, ölümün kesin nedenini belirlemek için otopsi yapılacağını duyurdu.
Bölgesel veya küresel boyut
Lindsey Graham'ın ölümü, ABD'de Kasım ayında yapılacak başkanlık seçimleri öncesinde Cumhuriyetçi Parti'de önemli bir boşluk yaratabilir. Graham, özellikle Ukrayna'ya destek konusunda iki parti arasında köprü görevi gören isimlerden biriydi. Onun kaybı, Ukrayna'ya yönelik yardım paketlerinin Kongre'den geçmesini zorlaştırabilir.
Uluslararası alanda ise Graham, NATO'nun genişlemesi ve Rusya'ya karşı sert yaptırımlar konusunda en yüksek sesli siyasetçilerden biriydi. Avrupa'daki müttefikler, Graham'ın ölümünü 'büyük bir kayıp' olarak nitelendirirken, Rusya cephesinden herhangi bir resmi açıklama gelmedi.
Graham'ın yerine geçecek senatörün belirlenmesi için Güney Karolina Valisi Henry McMaster'ın bir atama yapması bekleniyor. Bu atamanın, Cumhuriyetçi içindeki dengeyi nasıl etkileyeceği merak konusu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Lindsey Graham, Türkiye-ABD ilişkilerinde zaman zaman eleştirel bir tutum sergilemiş olsa da, genel olarak NATO'nun güçlendirilmesi ve Rusya'ya karşı ortak duruş konusunda Ankara ile Washington arasında bir uzlaşma zemininde yer alıyordu. Graham'ın kaybı, özellikle F-35 ve S-400 krizi gibi konularda Kongre'de Türkiye'ye karşı sert bir çizgi izleyen isimlerin elini güçlendirebilir. Öte yandan, Ukrayna savaşının devam ettiği bir dönemde, ABD'nin Doğu Avrupa politikasında önemli bir aktörün kaybı, Ankara'nın bölgesel politikalarını etkileyebilecek bir belirsizlik yaratabilir.
