ABD'de Demokrat Parti'nin 2028 başkanlık seçimleri öncesinde hazırladığı kapsamlı politika taslağı olan 'Project 2029' kapsamında, 16 yaş altındaki çocuklar için sosyal medya kullanımının yasaklanması ve daha sıkı çevrim içi gizlilik kuralları getirilmesi öngörülüyor. Pazartesi günü kamuoyuna açıklanan 'Kids Over Clicks' başlıklı öneri, söz konusu proje kapsamında yayımlanan ilk politika belgesi oldu. Öneri, büyük teknoloji şirketlerinin çocukları hedef alan algoritmik içeriklerini ve veri toplama uygulamalarını sınırlamayı amaçlıyor.
Gelişmenin Arka Planı
'Project 2029', Demokrat milletvekilleri, eski hükümet yetkilileri ve sivil toplum kuruluşları tarafından oluşturulan bir çalışma grubunun ürünü olarak öne çıkıyor. Proje, 2028 seçimlerine yönelik geniş bir politika gündemi oluşturmayı hedefliyor. 'Kids Over Clicks' önerisi, özellikle Z kuşağı ve Alfa kuşağının sosyal medya kullanımının olumsuz etkilerine odaklanıyor.
Belgede, çocukların sosyal medya platformlarında maruz kaldığı siber zorbalık, yeme bozuklukları, kaygı ve depresyon gibi ruh sağlığı sorunlarına dikkat çekilirken, platformların bağımlılık yapıcı tasarımlarının da altı çiziliyor. Öneri kapsamında, çocukların kişisel verilerinin toplanması ve profilleme yapılması da yasaklanıyor.
Demokratlar, bu adımla büyük teknoloji şirketlerine karşı daha sert düzenlemeler getirme sözü vermiş oluyor. Ancak önerinin yasalaşması için Kongre'de geniş bir destek bulması gerekiyor. Cumhuriyetçilerin özellikle ifade özgürlüğü ve serbest piyasa gerekçeleriyle bu tür düzenlemelere karşı çıkması bekleniyor.
Küresel ve Bölgesel Boyut
Sosyal medya kullanımının çocuklar üzerindeki etkileri, son yıllarda dünya genelinde giderek artan bir endişe kaynağı haline geldi. Avrupa Birliği, Dijital Hizmetler Yasası kapsamında çocukları hedef alan içerikler ve reklamlara yönelik katı kurallar getirirken, Birleşik Krallık ise Çevrimiçi Güvenlik Yasası ile benzer adımlar atmıştı. Avustralya'da da 16 yaş altına sosyal medya yasağı tartışılıyor.
ABD'nin bu konuda adım atması, küresel teknoloji devleri üzerinde önemli bir baskı oluşturabilir. Meta (Facebook, Instagram), TikTok ve Google gibi şirketler, halihazırda çocuk güvenliği için çeşitli araçlar sunuyor ancak Demokratların önerisi, yasal zorunlulukları ve denetim mekanizmalarını önemli ölçüde artırmayı hedefliyor.
Uzmanlar, bu tür düzenlemelerin teknoloji şirketlerinin iş modellerini doğrudan etkileyeceğini, özellikle reklam gelirlerine dayalı algoritmaların çocuk kullanıcılar üzerinde kullanımını sınırlayacağını belirtiyor. Ayrıca, yasağın uygulanabilirliği ve denetimi konusunda da tartışmalar sürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de çocukların sosyal medya kullanımına yönelik benzer tartışmalar yaşanıyor. 2023'te yürürlüğe giren Sosyal Medya Yasası ile 13 yaş altı çocukların sosyal medya kullanımı ebeveyn iznine tabi kılınmış olsa da 16 yaş altı tam bir yasak bulunmuyor. ABD'deki bu gelişme, Türkiye'deki düzenlemelere de ışık tutabilir. Özellikle büyük teknoloji şirketlerine yönelik veri güvenliği ve çocuk koruma önlemleri açısından uluslararası standartların oluşması, Türkiye'nin de bu alandaki mevzuatını güncellemesini gerektirebilir. Ayrıca, Türk teknoloji şirketlerinin de küresel eğilimleri yakalaması ve çocuk güvenliğine yönelik ürün geliştirmesi rekabet avantajı sağlayabilir.
