ABD Kongresi’nde savunma odaklı küçük ama etkili bir Cumhuriyetçi grup, Polonya’daki ABD askeri varlığının azaltılmasına karşı bir hamle olarak, İran’a yönelik bir harcama tasarısını engellemekle tehdit ediyor. Bu girişim, Trump yönetiminin Avrupa savunmasına yönelik taahhütlerinden taviz koparmayı hedefliyor. Söz konusu milletvekilleri, ABD’nin NATO müttefiklerine verdiği desteğin zayıflamasından endişe duyuyor ve Polonya’daki asker sayısının düşürülmesinin Rusya karşısında caydırıcılığı azaltacağını savunuyor.
Gelişmenin Arka Planı: Polonya’daki Asker Varlığı ve İran Tasarısı
ABD Savunma Bakanlığı’nın (Pentagon) geçtiğimiz haftalarda Polonya’daki yaklaşık 5.500 askerden oluşan birliğin bir kısmını geri çekme planı yaptığı bildirilmişti. Bu plan, NATO’nun doğu kanadının güçlendirilmesi politikasıyla çelişiyor ve özellikle Polonya yönetiminde rahatsızlık yaratmıştı. Buna karşılık, Senato’da etkili olan savunma yanlısı Cumhuriyetçiler, İran’a yönelik askeri harcamaları içeren bir tasarının geçişini durdurarak Trump yönetimine baskı yapmayı planlıyor. Tasarı, İran’ın nükleer programına ve bölgesel faaliyetlerine karşı kullanılmak üzere yaklaşık 500 milyon dolarlık bir fonu içeriyor. Ancak grup, bu fonun Polonya’daki asker sayısının korunması şartına bağlanmasını istiyor.
Grubun liderliğini üstlenen Senatör Tom Cotton (Arkansas) ve Senatör Joni Ernst (Iowa), konuya ilişkin yaptıkları ortak açıklamada, “Avrupa’nın güvenliği, ABD’nin ulusal çıkarları için hayati önem taşımaktadır. Polonya’daki askerlerimizin azaltılması, Rusya’ya yanlış sinyaller gönderir ve NATO’nun caydırıcılık kabiliyetini zayıflatır. İran’a karşı sert dururken Avrupa’daki taahhütlerimizden vazgeçemeyiz,” ifadelerini kullandı. Bu hamle, ABD iç siyasetinde Cumhuriyetçiler arasında derinleşen bir ayrışmayı da gözler önüne seriyor: bir yanda küresel angajmanı savunanlar, diğer yanda “Önce Amerika” politikasını benimseyenler.
Bölgesel ve Küresel Boyut: NATO’nun Geleceği ve Transatlantik İlişkiler
Bu gelişme, NATO’nun Avrupa’daki geleceği ve transatlantik ilişkiler açısından kritik bir dönemeçte yaşanıyor. Trump yönetimi, başlangıcından bu yana NATO müttefiklerine savunma harcamalarını artırmaları yönünde baskı yapıyor ve ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığının bir kısmını geri çekmekle tehdit ediyor. Polonya gibi doğu kanadı ülkeleri, Rusya tehdidine karşı ABD askerlerinin varlığını hayati görüyor. Öte yandan, İran’a yönelik tasarı, ABD’nin Ortadoğu’daki çıkarları için önemli bir araç olarak değerlendiriliyor. Cumhuriyetçilerin bu taktiği, ABD’nin iki farklı bölgedeki taahhütleri arasında bir denge kurma çabası olarak okunabilir. Ancak bu tür bir pazarlık, Avrupalı müttefikler nezdinde güven bunalımına yol açabilir.
NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, “NATO’nun caydırıcılığı ancak birlik ve kararlılıkla mümkündür. ABD’nin Avrupa’daki varlığı, ittifakın temel taşlarından biridir,” dedi. Bununla birlikte, uzmanlar bu tür iç siyasi pazarlıkların ittifak içinde huzursuzluk yaratabileceğini ve Rusya’nın elini güçlendirebileceğini vurguluyor. Polonya Savunma Bakanı Mariusz Błaszczak ise ABD’li mevkidaşlarıyla yaptığı görüşmelerde, asker sayısının azaltılmaması için çağrıda bulundu ve “Polonya, NATO’nun doğu kanadının kilit noktasıdır. Buradaki her asker, caydırıcılığı artırmaktadır,” ifadelerini kullandı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin NATO içindeki konumunu ve ABD ile ilişkilerini dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, uzun süredir NATO’nun güney kanadında kritik bir rol oynarken, Doğu Avrupa’daki askeri dengelerdeki değişiklikler ittifakın stratejik önceliklerini yeniden şekillendirebilir. ABD’nin Polonya’daki varlığını azaltması durumunda, Türkiye gibi diğer müttefiklerin üzerindeki savunma yükü artabilir. Ayrıca, ABD’nin İran’a yönelik yaptırım ve askeri harcamalarının bu tür iç siyasi engellerle karşılaşması, Ankara’nın Tahran’la olan ekonomik ve diplomatik ilişkilerini etkileyebilir. Türkiye, NATO’nun doğu kanadındaki güvenlik boşluğunun kendi sınırlarına yansımasını dikkatle izlemelidir.
