ABD'de federal temyiz mahkemesi, Louisiana eyaletinin ilaçla kürtaj erişimini kısıtlama çabasını Çarşamba günü dinledi. New Orleans merkezli 5. Bölge Temyiz Mahkemesi'ndeki üç yargıçlı heyet, Louisiana'nın Gıda ve İlaç Dairesi'ne (FDA) karşı açtığı davada tarafların argümanlarını inceledi. Dava, kürtajı koruyan mavi eyaletlerde bile mifepriston adlı kürtaj hapına erişimin tamamen ortadan kalkmasına yol açabilecek nitelikte.
Davanın arka planı ve hukuki süreç
Louisiana, FDA'nın mifepriston onayını ve bu ilaca erişim kurallarını hedef alıyor. Eyalet yetkilileri, FDA'nın ilacı yeterince güvenli olmadan onayladığını ve çevrimiçi reçete ile posta yoluyla dağıtım gibi genişletilmiş erişim düzenlemelerinin yasa dışı olduğunu savunuyor. Dava, geçtiğimiz yıl Teksas'ta benzer bir davada verilen ve ilacın onayını askıya alan alt mahkeme kararının ardından yükseldi. Yüksek Mahkeme, geçen yıl bu kararı geçici olarak durdurmuş ancak nihai bir karar vermemişti. Şimdi 5. Bölge Temyiz Mahkemesi'nin vereceği karar, ülke çapında ilaçla kürtaj erişimini belirleyebilir.
Duruşmada yargıçlar, Louisiana'nın avukatlarına ve FDA'ya sert sorular yöneltti. Yargıçlar, FDA'nın mifepriston onay sürecinde bilimsel kanıtları yeterince dikkate alıp almadığını ve eyaletlerin federal ilaç düzenlemelerine müdahale edip edemeyeceğini sorguladı. Louisiana'nın avukatları, FDA'nın ilacı onaylarken güvenlik endişelerini göz ardı ettiğini öne sürdü. FDA temsilcileri ise ilacın güvenli ve etkili olduğunu, onay sürecinin titizlikle yürütüldüğünü savundu.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu dava, ABD'de kürtaj hakları konusundaki kutuplaşmanın son halkası. 2022'de Yüksek Mahkeme'nin Roe v. Wade kararını bozmasının ardından birçok eyalet kürtajı yasakladı veya ciddi şekilde kısıtladı. Ancak ilaçla kürtaj, kürtaj erişiminin önemli bir ayağı haline geldi; ülkedeki kürtajların yarısından fazlası ilaçla yapılıyor. Eğer temyiz mahkemesi Louisiana'nın talebini kabul ederse, mifepriston ülke genelinde yasaklanabilir veya erişimi ciddi şekilde kısıtlanabilir. Bu, kürtajı koruyan eyaletlerdeki klinikleri ve hastaları da doğrudan etkiler. Karar temyiz edilirse tekrar Yüksek Mahkeme'nin önüne gelebilir.
Uluslararası alanda ise ABD'deki bu gelişme, kürtaj hakları savunucuları ve karşıtları tarafından yakından takip ediliyor. Birçok ülke, ABD'nin kürtaj politikalarını insan hakları ve kadın sağlığı açısından değerlendiriyor. Avrupa'da kürtaj genellikle yasal ve erişilebilirken, ABD'deki kısıtlamalar küresel bir geriye gidiş olarak yorumlanıyor. Ayrıca, ilaçla kürtajın yasaklanması, yasa dışı ve güvensiz kürtajları artırabilir; bu da anne ölümlerinde artışa yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de kürtaj 10 haftaya kadar yasal olup, ilaçla kürtaj (mifepriston) yalnızca hastane ortamında ve hekim kontrolünde uygulanıyor. ABD'deki bu dava, Türkiye'yi doğrudan bağlamasa da küresel kürtaj hakları tartışmalarını etkiliyor. Türkiye, kadın sağlığı ve üreme hakları konusunda Avrupa Konseyi ve BM taahhütlerine bağlı. ABD'deki kısıtlamalar, Türkiye'deki mevcut düzenlemelerin önemini ve bu hakların korunması gerekliliğini gösteriyor. Ayrıca, uluslararası alanda kadın hakları savunuculuğu yapan Türkiye'nin, ABD'deki gelişmeleri insan hakları perspektifinden izlemesi beklenir.
