Washington, Küba'daki siyasi belirsizlik ortamında gelecekteki liderlik yapısını şekillendirmeye yönelik stratejik bir arayış içine girmiş durumda. ABD'li yetkililer ve istihbarat uzmanları, adada yaklaşan bir güç devri ihtimaline karşı kapsamlı senaryolar üzerinde çalışıyor. Ancak bazı üst düzey yetkililere göre, Başkan Donald Trump yönetiminin izlediği sert politikalar, Küba'da daha katı ve Batı karşıtı bir liderin ortaya çıkmasına zemin hazırlayabilir. Bu durum, onlarca yıldır süren ambargonun ve diplomatik gerilimin daha da tırmanmasına yol açabilir. Küba içindeki ekonomik kriz, göç dalgası ve toplumsal hoşnutsuzluk, rejim değişikliği beklentilerini güçlendirirken, Washington'un izleyeceği yol haritası, sadece Küba'nın değil, tüm Karayipler bölgesinin geleceğini etkileme potansiyeli taşıyor.
Küba'da Güç Devri Beklentisi ve Trump Yönetiminin Yaklaşımı
Küba Devrimi'nin öncü isimlerinden ve eski Devlet Başkanı Raúl Castro'nun yaşı ilerlerken, adada yeni bir liderlik döneminin kapıda olduğu konuşuluyor. Küba Anayasası'na göre Devlet Başkanı seçimi, halk tarafından seçilen Ulusal Halk İktidarı Meclisi tarafından yapılıyor. Şu anki Devlet Başkanı Miguel Díaz-Canel, 2018'de görevi Raúl Castro'dan devralmıştı. Díaz-Canel, ekonomik reformlara kapı aralayan ancak siyasi liberalleşmeye soğuk bakan bir profil çiziyor. Ancak Küba'daki derinleşen ekonomik kriz, enflasyon, temel gıda ve ilaç kıtlığı, halk arasında büyük bir hoşnutsuzluğa neden oluyor. 2021'deki büyük gösteriler, hükümetin baskıcı yanıtıyla bastırılmıştı; ancak bu olaylar, rejimin kırılganlığını da gözler önüne sermişti.
ABD yönetimi, bu ortamda Küba'daki muhalefeti destekleyerek ve ekonomik yaptırımları sıkılaştırarak rejim değişikliğini teşvik etmeye çalışıyor. Trump döneminde uygulamaya konulan ve Biden yönetimince de büyük ölçüde sürdürülen sert yaptırım politikaları, Küba ekonomisini daha da zor duruma sokuyor. Ancak bu yaklaşım, bazı ABD'li yetkililere göre ters etki yaratabilir. Özellikle, ordu ve iç güvenlik güçleri içinde yükselen sertlik yanlısı bir grubun, Díaz-Canel'a karşı daha da baskıcı bir liderlik modelini dayatması ihtimali güçleniyor. Bu senaryonun gerçekleşmesi halinde, Küba ile ABD arasındaki diyalog kanalları tamamen kapanabilir ve ada, Venezuela ile birlikte bölgedeki anti-emperyalist cephenin kalesi haline gelebilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Karayipler ve Ötesi
Küba'daki bir lider değişikliği, sadece ABD-Küba ilişkilerini değil, aynı zamanda Latin Amerika'daki güç dengelerini de derinden etkileyecektir. Küba, uzun süredir Venezuela, Nikaragua ve Bolivya gibi sol eğilimli hükümetlerle yakın ilişkilerini sürdürüyor. Bu ülkeler, sosyalist blok içinde dayanışma gösteriyor ve ABD'nin bölgedeki etkisine karşı bir denge unsuru oluşturuyor. Özellikle Venezuela'daki Maduro hükümeti, Küba'nın desteğini stratejik bir öneme sahip olarak görüyor. Küba'da daha sert bir liderin iktidara gelmesi, bu ittifakı daha da güçlendirebilir ve ABD'nin bölgedeki yaptırım politikalarına karşı daha dirençli bir cephe oluşmasına yol açabilir.
Öte yandan, Avrupa Birliği ve uluslararası toplumun önemli bir bölümü, ABD'nin Küba'ya yönelik ambargosunu defalarca eleştirmiş olsa da, ABD'nin izolasyon politikasının devam etmesi, Avrupalı ve Çinli yatırımcıların Küba pazarına girmesini engellemiyor. Çin, Küba'nın en büyük ikinci ticaret ortağı konumunda ve altyapı projelerine büyük yatırımlar yapıyor. Rusya da, özellikle askeri alanda Küba ile iş birliğini artırma sinyalleri veriyor. Böyle bir ortamda, Küba'da Batı'ya daha mesafeli ama Çin ve Rusya'ya daha yakın bir liderin ortaya çıkması, küresel güç mücadelesinde yeni bir cephe açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Küba ile tarihsel olarak dostane ilişkiler geliştirmiş, iki ülke arasında ekonomik ve kültürel iş birlikleri mevcuttur. Küba'daki olası bir lider değişikliği ve ABD'nin artan baskısı, Türkiye'nin Latin Amerika açılımı kapsamında attığı adımları etkileyebilir. Türkiye, Küba'nın turizm ve sağlık sektörlerinde iş birliği potansiyeline sahiptir; ancak siyasi istikrarsızlık bu fırsatları sekteye uğratabilir. Öte yandan, ABD'nin Küba'ya yönelik yaptırımlarına rağmen Türkiye'nin bağımsız dış politika anlayışı çerçevesinde Küba ile ticari ve diplomatik ilişkilerini sürdürmesi beklenir. Bölgesel düzeyde ise, Karayipler'deki olası bir kriz, göç ve güvenlik sorunlarına yol açarak uluslararası toplumu meşgul edecek ve Türkiye'nin de insani yardım gibi alanlarda katkı sunması gerekebilir.
